قرآن و اسرا آفرينش(تفسير سوره رعد) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٥٩ - بررسى معناى استوا

السَّمواتِ وَرَبُّ الْعَرْشِ الْعَظيمِ) از باب عطف عام بر خاص است.

ج) موجود مجردى كه از قيد و بند ماده و شرايط زمان و مكان رهاست و تدبير جهان ماده از آن جا سرچشمه گرفته و استيلاى بر آن موجب علم به تفصيل حوادثى است كه در اين جهان مى گذرد.

د) آسمان ها و زمين و به عبارت ديگر، مجموع عالم ماده از كهكشان هاى عظيم و سحابى ها و آن چه در جهان ماده از ريز و درشت وجود دارد; به گواه اين كه جمله (ثُمَّ اسْتَوى عَلى الْعَرْشِ) و يا جمله (الرَّحْمنُ عَلى الْعَرْشِ اسْتَوى) در شش سوره[١] پس از بيان آفرينش آسمان ها و در يك مورد [٢] پس از برافراشتن آسمان ها، وارد شده است از اين نظر مى توان حدس زد كه مقصود از اين جمله اين است كه خداوند پس از آفريدن آسمان ها و زمين، بر ملك خود استيلا يافت و نتيجه استيلا بر آن جز تدبير و تنظيم امور آنها چيزى نيست و لذا در بسيارى از موارد پس از جمله مورد بحث، لفظ «يدبر» و يا چيزهايى مانند مسخر كردن آفتاب و ماه كه از مصاديق روشن تدبير است، وارد شده اينك به عنوان نمونه در دو آيه زير دقت بفرماييد:

(...ثُمَّ اسْتَوى عَلى الْعَرْشِ يُدَبِّرُ الأَمْرَ...).[٣]

«بر عرش استيلا يافت و امور جهان را تدبير و تقدير مى نمايد».

(...ثُمَّ اسْتَوى عَلى الْعَرْشِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ...).[٤]

«بر عرش مستولى شد و ماه و آفتاب را تسخير و رام نمود».

بلكه از برخى از آيات استفاده مى شود كه نتيجه استيلاى بر عرش، علاوه بر