قرآن و اسرا آفرينش(تفسير سوره رعد) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢٦٤ - دو گروه منصف و لجوج از اهل كتاب

تمايلات نفسانى و غرايز درونى، كه همگى از «حب ذات» و «خودخواهى» سرچشمه مى گيرد، تسلط داشتند كه پيروى از حقيقت را بر تمام آنها مقدم مى داشتند اگر چه در اين راه آماج بلاها و گرفتارى ها و هدف ملامت ها و سرزنش ها گردند.

در آغاز طلوع اسلام اگر چه بيشتر نصارا و يهود با اين آيين آسمانى، به نزاع و مخاصمه برخاستند و با تمام نيرو كوشيدند از گسترش نور حق جلوگيرى كنند، ولى در ميان آنان آزادمردانى بودند كه پرده جهل و تعصب را پاره كرده و پيروى از آيين الهى را بر تعصب هاى جاهلانه مقدم داشتند و از نزول قرآن و طلوع آيين جديد، كه خصوصيات آورنده آن را در كتاب هاى خود خوانده بودند، شادمان و خوشحال بودند. قرآن مجيد در نخستين آيه مورد بحث درباره اين گروه آزاد فكر چنين مى فرمايد: (وَالَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ يَفْرَحُونَ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ); «افرادى كه داراى كتاب آسمانى هستند از شنيدن آيات قرآن و گسترش اين آيين توحيد سخت خوشحال مى شوند» زيرا وعده اى را كه از حضرت موسى و حضرت مسيح شنيده بودند اكنون محقق شده مى يافتند.

تاريخ اسلام نام و خصوصيات برخى از اين افراد را ضبط كرده و در عين حال خاطر نشان ساخته است گرايش ملت يهود به آيين اسلام چندان چشمگير نبود و جز چند نفر انگشت شمارى، مانند عبداللّه بن سلام و جمعى ديگر، همگى در جبهه مخالف بودند، در حالى كه گرايش مسيحيان به آيين اسلام بيشتر و قابل ملاحظه تر بود; مثلاً از مسيحيان «نجران» هشتاد نفر و از حبشه ٣٢ و از يمن هشت و جاهاى ديگر، تعدادى، با كمال ميل و رغبت آيين توحيد را پذيرفتند. قرآن مجيد در موارد مختلفى از اين افراد پاكدل، كه هدفى جز پيروى از حق نداشتند، به خوبى ياد كرده و مى فرمايد: