انسان شناسى - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٩٦
خفى و جلى و علاقههاى نفسانى است به عبارت ديگر كمالى كه انسان در پى آن است و مىخواهد با مبارزه مستمر با نفس اماره و خودسازى، و استمرار در طاعت و بندگى به آن دست يابد، فرشتگان در آغاز وجودشان بالفعل دارند.
از آنجا كه انسان داراى استعداد كماليابى بوده، و ميدان عملش باز است و نيز قدرت بر تعيين مسير خويش را دارد، مىتواند بر اثر تداوم جهاد با نفس و تصفيه درون و بيرون و طاعت و بندگى، و نيز فراگيرى معارف الهى به درجهاى از كمال معنوى و طهارت روحى (كرامت اختيارى) برسد كه بسى فراتر از مقام و منزلت فرشته باشد؛ تا جايى كه سزاوار تقديس و تكريم همگان بويژه فرشتگان شود؛ مقامى كه بندگان مخلص خدا از پيامبران، اوصيا و اوليا، بويژه پيامبر عظيم الشأن اسلام و امامان معصوم (ع) دارا بودهاند. «١»
گواه اين سخن احاديثى است كه از پيشوايان معصوم (ع) نقل شده است. از جمله، حضرت على (ع) مىفرمايد:
«خداوند عَزَّ و جَلَّ در فرشتگان عقل قرار داد بدون شهوت و غضب، و در حيوانات مجموعهاى از غضب و شهوت قرار داد بدون عقل، و در بنى آدم هر دوى آنها را نهاده است؛ پس اگر عقل بر شهوتش پيروز شود، از فرشتگان برتر است، و اگر شهوتش بر عقلش چيره گردد، از حيوانات شرورتر (و پستتر) مىشود.» «٢»