انجام دهد. اسباب مؤثر در عالم نيز چنين هستند و آن كارى را انجام مى‌دهند كه خدا مى‌خواهد. از آنچه گذشت معلوم مى‌شود كه «لام» در كلمه «لكم» لام تعليل غايى است و معناى آن «به خاطر شما» است. «١» با اين بيان، معناى آيه چنين مى‌شود: آنچه در آسمانها و زمين است، به خاطر شما و براى شما آفريده شده است. البته تسخير موجودات آسمانى و زمينى براى انسان مفهوم وسيعى دارد كه هم شامل امورى مى‌شود كه در قبضه اختيار اوست و با ميل و اراده‌اش آنها را در مسير منافع خود به كار مى‌گيرد و هم امورى كه در اختيار انسان نيست اما خداوند آنها را مأمور ساخته كه به انسان خدمت كنند، همچون خورشيد و ماه و ستارگان. بنابر اين، از مجموع اين گونه آيات چند نتيجه مى‌گيريم: همه موجودات مسخر فرمان خدا در طريق سود انسانها هستند، خواه مسخر فرمان انسان باشند يا نباشند. انسان تكامل يافته‌ترين موجود اين جهان است، و از نظر جهان بينى اسلام آن قدربه او ارزش و مقام داده شده كه همه موجودات ديگر مسخر او هستند؛ انسانى كه «خليفة الله» است و برخوردار از كرامت ذاتى!