چنانچه ملاحظه كرديم، خداوند در اين آيات، هر گونه پندار پوچى و بيهودگى در آفرينش جهان هستى و هدفدارى نظام خلقت را نفى و تصريح مى‌كند كه همه موجودات جهان هر چند به ظاهر ناچيز و بى‌مقدار به حساب آيند، ولى در نظام متقن و هدفدار آفرينش روى محاسبه دقيق علمى و عقلى آفريده شده و هدفى را تعقيب مى‌كنند. همه از بهر تو سرگشته و فرمانبردار! در قرآن كريم به آيات بسيارى بر مى‌خوريم كه در آنها عبارت «سَخَّرَ لَكُمْ» يعنى براى شما رام و مسخّر گردانيد، به چشم مى‌خورد. «١» از آنجا كه بحث و تحقيق پيرامون واژه «تسخير» ما را در پاسخ به پرسش هدف آفرينش موجودات، يارى مى‌دهد، به شرح و تفسير آن مى‌پردازيم. قرآن كريم مى‌فرمايد: «الَمْ تَرَوْا انَّ اللَّهَ سَخَّر لَكُمْ ما فىِ السَّمواتِ وَ ما فىِ الْارْضِ وَ اسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظاهِرَةً و باطِنَةً» «٢» آيا نمى‌بينيد كه خداوند آنچه را در آسمانها و زمين است، مسخر شما كرده و نعمتهاى ظاهرى و باطنى‌اش را بر شما گسترده است. واژه «تسخير» به معناى وادار كردن فاعل به فعلش مى‌باشد، بطورى كه فاعل فعل خود را به اراده‌اش انجام ندهد، بلكه به اراده تسخير كننده انجام دهد. همان طور كه نويسنده قلم را وادار مى‌كند تا به اراده او بنويسد، و مولا خدمتگزارش را وادار مى‌كند تا مطابق دستور او كار را ا انسان شناسى ١١٣ علل و انگيزه‌هاى عبادت ..... ص : ١١٢