خلاصه‌ انسان داراى دو جنبه مادى و معنوى است و با اصل و زيربنا قرار دادن هر كدام، ناگزير جنبه ديگر فرع آن خواهد شد. بنابه اصيل دانستن جنبه حيوانى، بين انسان و حيوان تفاوتى وجود ندارد و هيچ ديد و نگرشى بى‌طرفانه نخواهد بود و هر ديدى يك گرايش خاص مادى را منعكس مى‌كند. بنا به اصالت معنويت و انسانيّت، سير تكامل انسان از حيوانيت آغاز و به سوى كمال انسانيت ختم مى‌يابد. دانشمندان از زوايا و جنبه‌هاى مختلف انسان را مورد مطالعه قرار داده‌اند كه هر يك روزنه‌اى بر شناخت انسان است. شناخت واقعى ا نسان منوط به اين است كه هيچ زاويه‌اى از زواياى روحى انسان مخفى نماند انسان‌شناسى از ديد عرفاى اسلامى، منشأ خداشناسى است، انسان در نزد آنان موجودى رو به تكامل است و مى‌تواند به صورت انسان كامل درآيد. پرسش‌ ١- دو جنبه مادى و معنوى انسان را توضيح دهيد. ٢- لازمه اصالت حيوانيت انسان چيست؟ ٣- لازمه اصلات انسانيت و معنويت انسان چيست؟ ٤- انسان‌شناسى جامع كدام است؟ ٥- انسان‌شناسى را از ديد عرفاى اسلامى توضيح دهيد.