انسان شناسى

انسان شناسى - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١١٣

يكتا شده، و انسان را به بندگى در پيشگاه معبود يكتا وا مى‌دارد. عمده‌ترين انگيزه‌هايى كه انسان را به عبادت خدا وا مى‌دارد، عبارتند از: ١- طمع رسيدن به نعمتهاى بهشتى و ترس از دچار شدن به عذاب جهنم. پرستش خدا به اين انگيزه هر چند شيوه بندگان مقرّب و اولياى خاص الهى نيست، ليكن از ديدگاه اسلامى هيچ گونه عيب و اشكال شرعى ندارد. امير مؤمنان على (ع) بدين شيوه تصريح كرده و فرمود: «انَّ قَوْماً عَبَدُوا اللَّهَ رَغْبَةً فَتِلْكَ عِبادَةُ التُجَّارِ، وَ انَّ قَوْماً عَبَدُوا اللَّهَ رَهْبَةً فَتِلْكَ عِبادَةُ الْعَبيدِ» «١» گروهى خداوند را به انگيزه رسيدن به پاداش (و دستيابى به نعمتهاى بهشتى) بندگى مى‌كنند. اين (قسم) عبادت سوداگران سودجوست. برخى خداوند را از ترس عذاب مى‌پرستند، اين (قسم) نيز عبادت بردگان است. ٢- شكرگزارى در برابر نعمتها. عقل حكم مى‌كند كه انسان در برابر نعمتهاى بى‌كران الهى شكرگزارى كند، هر چند به فرموده قرآن، اندك افرادى به شكرگزارى خداوند موفق مى‌شوند. «٢» روشن است كه بهترين شيوه شكرگزارى همانا عبادت و بندگى خداوند متعال است. از ميان نعمتهاى بى‌شمار خداوندى، دو نعمت از اهميت و ارزش بيشترى برخوردار است، كه انگيزه قويترى در انسان براى پرستش خدا ايجاد مى‌كند: يكى نعمت حيات و آفرينش انسان است، كه خداوند به خاطر آن دستور پرستش داده است. «٣» ديگرى نعمت هدايت انسان به‌