انسان شناسى - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٧٦
مسخّر خويش سازد، و فرشتگان را به خدمت گمارد «١» و نيز مىتواند راه انحطاط و پستى را پيموده، از همه ارزشها تهى شود، و به پايينترين درجه ممكن، و به تعبير قرآن به «اسْفَل السَّافلين» «٢» سقوط كند. اين انسان است كه بايد درباره خود تصميم بگيرد، و سرنوشت نهايى خويش را تعيين كند. «٣»
در اينجا آن قسمت از آيات قرآن كريم را كه ارزشهاى والا و ممتاز انسان را بيان مىكند، و به تعبير جامعتر، انسان را آن گونه كه هست و يا بگونهاى كه بايد باشد تعريف كرده است، مىآوريم. ارزشهاى بسيار والا و منزلتهاى ممتاز انسان كه به او شخصيت برتر از فرشته داده است، عبارتند از:
جانشينى خدا در زمين
قرآن در عاليترين تعبير خود درباره انسان، او را به عنوان جانشين خدا در زمين (خليفة الله) معرفى كرده است:
«وَإِذْ قَالَ ر
انسان شناسى ٨٤ مسجود فرشتگان ..... ص : ٨٠
َبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الأَرْضِ خَلِيفَةً قَالُوا أتَجْعَلُ فِيهَا مَنْ يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاءَ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ قَالَ إِنِّي أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ* وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّهَا ثُمَ