خلاصه‌ قرآن كريم، علاوه بر كرامت تكوينى، كرامت ديگرى را به نام كرامت اختيارى مطرح كرده است، اين نوع از كرامت در رابطه مستقيم با اختيار انسان مى‌باشد، به اين معنا كه انسان قادر است با شكوفا ساختن استعدادهاى رشد يابنده‌اش، به ارزشهاى والاى اخلاقى و كمالات معنوى برسد، و مسير كمال و كرامت را بطور نامحدود بپيمايد. قرآن كريم، ت انسان شناسى ١٠٦ همه از بهر تو سرگشته و فرمانبردار! ..... ص : ١٠٥ نها راه رسيدن به كرامت اختيارى و سفر در اين مسير بى‌كرانه را جز با زاد و توشه تقوا ناممكن مى‌داند. همچنين دستيابى بيشتر به كرامت، وابستگى تام به كسب تقواى بيشتر دارد. تقوا، كه نمودار كامل ارزشهاى اخلاقى و صفات مقدس انسانى مى‌باشد، معيارى جاودانه و ثابت است. آيا انسان برتر است يا فرشته؟ پاسخ: فرشتگان امتيازهايى دارند، مانند شرافت، كرامت تكوينى، عصمت، طاعت و بندگى خالص و محبوبيت و قرب الهى. انسان نيز امتيازهايى دارد، نظير برخوردارى از روح مقدس خدايى، استعداد كمال‌يابى و رشد يابندگى، اختيار و آزادى در انتخاب نوع عمل و قدرت بر انجام آن به شكل دلخواه. شواهد نشان مى‌دهد كه مجموع امتيازها و برتريهاى ذاتى و تكوينى فرشتگان از انسان بيشتر بوده، و آنها از اين حيث والا مرتبه‌اند. اما انسان به خاطر ويژگيهايى كه بيان شد، مى‌تواند تحت تعليم و تربيت قرار گرفته، و منزلت و كرامتى بس فراتر از مقام فرشتگان مقرب الهى به دست آورد. تفاوتهاى كرامت تكوينى و كرامت اختيارى: كرامت تكوينى فراگير است، ولى ارزش اخلاقى محسوب نمى‌شود، ليكن كرامت اختيارى گر چه فراگير نيست، اما از ارزش اخلاقى مثبت برخوردار است. كرامت تكوينى استعداد است، و كرامت اختيارى رشد و بارور ساختن آن استعدادها.