انسان شناسى

انسان شناسى - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٤٠

آن حضرت هنگامى كه اوقات نماز نزديك مى‌شد، به بلال مى‌فرمود: «ارْحِنا يا بِلالُ» «١» اى بلال! (با اذان گفتن) ما را راحتى بخش، يعنى اذان بگو تا به اقامه نماز بپردازيم، و در سايه آن آرامش خاطر و انبساط روحى پيدا كنيم. شايد به خاطر نقش عبادات (بويژه نماز) در آرامش انسان است كه هنگام بروز حوادث بزرگ طبيعى مانند زلزله، آفتاب و ماه گرفتگى، بادهاى شديد و ترسناك خواندن دو ركعت نماز «آيات» واجب شده است، زيرا انسان در چنين مواقعى دچار اضطراب روحى و ترس و وحشت شديد درونى مى‌شود، و سپس در سايه خواندن نماز و توجه به خدا، تعادل روحى خويش را به دست مى‌آورد. دانشمندان بزرگ دنيا و در رأس آنان روانشناسان و جامعه‌شناسان مى‌گويند تنها راه نجات دنياى كنونى بويژه جامعه‌هاى غربى كه بر اثر دورى از خدا و معنويت، دچار بحرانهاى شديد روحى و سقوط ارزشهاى اخلاقى شده‌اند، بازگشت به مذهب و پناه بردن به نيايش خدا در خلوتگاههاست. به عنوان نمونه، دانشمند بزرگ فرانسوى «دكتر الكسيس كارل» مى‌نويسد: در سكوت اين پناهگاهها انسان مى‌تواند در حالى كه انديشه به سوى خدا در پرواز است، عضلات و اعضايش را آرامش بخشد، روحش را سبكبار كند، و نيروى سنجش و تشخيص خويش را جلا دهد و قدرت تحمل زندگى دشوارى كه تمدن جديد بر دوش او بار كرده و به زانويش در آورده است، به دست آورد. اجتماعاتى كه احتياج به نيايش را در خود كشته‌اند، بطور معمول از فساد و زوال مصون نخواهند بود. «٢»