درس هفدهم: آثار باطنى و ظاهرى بندگى (٢) آرامش روحى‌ يكى ديگر از آثار معنوى عبادت خدا، آرامش روحى و اطمينان خاطر است. انسان به وسيله عبادت، با خدا پيوند و رابطه معنوى برقرار مى‌كند، و اين ارتباط موجب آرامش روان و كاهش فشارهاى روحى و اضطرابهاى درونى انسان مى‌شود. قرآن كريم در اين زمينه مى‌فرمايد: «الَّذينَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ الا بِذِكْرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ» «١» آنان كه ايمان آورده‌اند و دلهايشان به ياد خدا مطمئن (و آرام) است؛ آگاه باشيد با ياد خدادلها آرام مى‌گيرد! رسول خدا (ص) با توجه به نقش سازنده نماز در تكامل روحى و آرامش باطنى انسان مى‌فرمايد: «جُعِلَتْ قُرَّةُ عَيْنى‌ فىِ الصَّلاةِ» «٢» روشنى ديده (و آرامش روان) من در نماز قرار داده شده است.