انسان شناسى - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٢٣
بندگى محسوب مىشوند. اگر انسان با آنها مبارزه نكند، و آفات را از مسير بندگى دور نسازد، تأثير بدى در روح انقياد و اطاعت او به جا مىگذارد، و موجب كاسته شدن رغبت و اشتياق باطنى او به عبادت، و در نتيجه سبب كاهش كمى و كيفى بندگى او مىشود و چه بسا مسير او را از خدا و پرستش وى تغيير دهد. در اينجا به برخى از آن موانع و آفات مهم بطور فشرده اشاره مىكنيم.
١- تكبر: آنچه از آيات و روايات به دست مىآيد، غرور يكى از زشتترين صفات اخلاقى و نيز از بزرگترين آفات بندگى به شمار مىآيد، تا جايى كه خداوند بزرگ به كسانى كه از عبادت او تكبر ورزيده و در پيشگاه با عظمت الهىاش پيشانى ذلت و بندگى به خاك نسايند، وعده عذاب داده و فرموده است:
«انَّ الَّذينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتى سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرينَ» «١»
كسانى كه از عبادت من تكبر مىورزند، بزودى با ذلت وارد دوزخ خواهند شد.
از جمله كسانى كه تكبر و غرور ورزيده و آثار زيانبار و جبرانناپذير آن دامنگيرش شده و بيكباره از مقام والاى خود محروم شد، «ابليس» بود.
وى بر اثر تكبر و خود بزرگبينى از فرمان الهى سرپيچى كرد و در نتيجه عبادت چند هزار سالهاش از بين رفت، تا جايى كه به گواهى قرآن بر اثر تكبر كافر شده، و سزاوار عذاب ابدى شده است. «٢»
٢- ريا: به همان نسبت كه اخلاص در عمل، در قبولى اعمال و عبادات