اسلامى و جامعه مدنى است. البته نوع نگاه و رويكرد دو جامعه نسبت به انسان و نقش آن از نقاط مهم اختلاف اين دو جامعه است.
٧- ١. پلوراليسم اجتماعى‌ يكى از عناصر مهم جامعه مدنى مساله تكثرگرايى اجتماعى بر اساس حضور و مشاركت نهادها، سازمان‌ها، تشكل‌ها و احزاب متعدد است كه اين موضوع با رويكرد ويژه‌اى مورد قبول و پذيرش جامعه اسلامى نيز هست.
٨- ١. مشاركت سياسى شهروندان‌ هم جامعه اسلامى و هم جامعه مدنى بر مبناى حضور و مشاركت شهروندان تحقق پيدا مى‌كنند. هر چند در نوع نگاه و تلقى از حضور و مشاركت مردم تفاوت‌هايى وجود دارد.
٩- ١. پاسخگو بودن دولت (حاكميت)
از عناصر مشترك ديگر، پاسخگو بودن حاكمان و كارگزاران در مقابل شهروندان است.
نوع رابطه حاكمان با شهروندان از نوع رابطه ارباب و رعيت نيست، بلكه از نوع ارتباط خادم با مخدوم است.
١٠- ١. رقابت سالم‌ يكى از وظايف مهم حاكميت در هر دو جامعه فراهم نمودن زمينه رقابت سالم ميان شهروندان و سازمان‌ها و تشكل‌ها و جهت ترقى و پيشرفت هر چه بيشتر جامعه است.
١١- ١. نظارت عمومى بر عملكرد كارگزاران‌ با توجه به اين تلقى كه كارگزاران جامعه اسلامى و جامعه مدنى خادمان شهروندان هستند و بايد تمام استعداد، وقت و تلاش‌هاى خود را صرف خدمت به مردم بكنند همه مردم بايد بر عملكردهاى دولت و مسئولان نظارت داشته باشند.