بررسى تطبيقى جامعه اسلامى و جامعه مدنى - خطیبی کوشکک، محمد - الصفحة ٨١

لزوم تدبير و حاكميت خداوند گرديد. اين جريان خداوند را به عنوان ساعت سازى قبول داشت كه ساعت جهان را آفريده و آن را كوك نموده و به حال خود وانهاده است.
خلاصه آنكه در ميان دوره‌هاى مختلف مدرنيته به لحاظ نظرى و فكرى بيشترين تأثير را عصر روشنگرى بر انديشه سكولاريسم گذاشته است. سكولاريسم به ويژه با الهام از «انسان گرايى» «١» و «عقل گرايى» «٢» عصر روشنگرى، بر محور بودن انسان در عالم و استقلال. عقل وى در تمامى عرصه‌هاى زندگى تأكيد ورزيد.
از جمله دلايل ديگر طرفداران سكولاريسم، علاوه بر محوريت انسان، اعتقاد به «اصالت فرد انسانى» «٣» و عقيده به «حقوق طبيعى «٤»» و «تقدم حق بر تكليف» و حتى عقيده به. «صاحب حق بودن و مكلف نبودن انسان» است. «٥» نتيجه آنكه: سكولاريسم جهت‌گيرى معرفت شناسانه خاصى است كه منظومه معرفتى‌اى را براى انسان از جهان ترسيم و تنظيم نموده است كه در پرتو آن، نگاه به جامعه، سياست، اقتصاد و حكومت و انسان‌شناسى متحول شده است. در اين ديدگاه اصل بر تفكيك حوزه انديشه و معرفت ما بعد الطبيعى از غير آن است. و جامعه مدنى نيز چون در اين منظومه معرفتى شكل گرفته است از تبعات آن، از جمله جدايى دين از سياست (سكولاريسم) بر كنار نيست.
٤. عناصر و مؤلفه‌هاى جامعه مدنى غربى‌ جامعه مدنى همانند هر جامعه‌اى داراى عناصر و اجزايى است كه هويت آن را تعين مى‌بخشد. در اينجا به اجمال به مهم‌ترين مؤلفه‌ها و عناصر سازنده جامعه مدنى اشاره مى‌گردد: