بررسى تطبيقى جامعه اسلامى و جامعه مدنى - خطیبی کوشکک، محمد - الصفحة ٦٩

٣- ١- ٣- اقسام اومانيسم: با توجه به سير تاريخى و نيز عرصه فعّاليت و تأثيرگذارى اومانيسم، مى‌توان اقسام و انواع مختلفى براى آن جستجو نمود:
اول: اومانيسم ادبى: «١» دلبستگى و علاقه به ادبيات و علوم انسانى يا فرهنگ ادبى؛ (يونان و روم)
دوم: اومانيسم فلسفى: «٢» مجموعه‌اى از مفاهيم و رويكردها درباره ماهيت، ويژگى‌ها، تواناييها، تعليم و تربيت و ارزش‌هاى اشخاص انسانى؛ سوم: اومانيسم مسيحى: فلسفه‌اى كه خود شكوفايى انسان در چارچوب اصول مسيحى را مطمح نظر قرار داده است.
چهارم: اومانيسم جديد: «٣» اين قسم داراى اسامى ديگرى تحت عنوان اومانيسم، طبيعت‌گرا، علمى، اخلاقى و دموكراتيك نيز مى‌باشد. منظور از آن فلسفه‌اى است كه هر گونه موجود فوق طبيعى را طرد مى‌كند و بيشتر بر عقل و علم، دموكراسى، و رح بررسى تطبيقى جامعه اسلامى و جامعه مدنى ٨٠ ٣ - ٣. سكولاريسم.
ص : ٧٦ م و عطوفت انسانى تكيه مى‌كند.
پنجم: اومانيسم رنسانسى: «٤» اين نوع با تكيه بر برنامه‌هاى آموزشى‌اى كه در اواخر قرون وسطا و پس از آن همراه با احياى نوشته‌هاى كلاسيك وجود داشت، گسترش يافت. در اين زمان دوباره اعتماد به انسان براى تعيين صدق و كذب امور پديد آمد.
ششم: اومانيسم دنيوى‌گرا: «٥» اين نوع محصول عقل‌گرايى عصر روشنگرى در قرن ١٨ و نيز آزاد انديشى در قرن ١٩ است. طرفداران اين نوع اومانيسم امروزه گروه‌هاى اومانيستى همانند انجمن اومانيسم دموكراتيك و سكولار، اتحاد عقل‌گرايان امريكايى، و فيلسوفان و دانشمندان دانشگاهى هستند.