بررسى تطبيقى جامعه اسلامى و جامعه مدنى - خطیبی کوشکک، محمد - الصفحة ٦٠

- كسانى كه با توجه به نظام ولايت فقيه، انديشه‌هاى امام خمينى (قدس سره) و قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران، در صدد ايجاد توافق ميان جامعه اسلامى و جامعه مدنى غربى‌اند.
- كسانى كه با توجه به ميراث تمدن و فرهنگ بشرى (غربى) و فضاى سياسى، علمى، اقتصادى و فرهنگى حاكم بر جهان، جامعه مدنى را از ضروريات مقطع كنونى تاريخ ايران مى‌دانند.
در بحث جريان موافقت نيز به اختصار برخى از رويكردهاى زير مجموعه آن را مورد بررسى قرار مى‌دهيم:
١- ٢- ٢. سازگارى جامعه مدنى غربى با انديشه، مبانى و متون دينى (اسلام): طرفداران اين ديدگاه بر اين عقيده‌اند كه ميان مؤلفه‌هاى جامعه مدنى و عناصر فرهنگ دينى سازگارى وجود دارد. اين عده كه موافقان جامعه مدنى با رويكرد دينى هستند از عناصر فقهى، كلامى و اخلاقى براى اثبات مدعاى خود مدد مى‌گيرند:
پاسخ ما در مورد جامعه مدنى اين كه اگر اسلام در حاكميت نباشد، جامعه مدنى- اسلامى در قالب تشكّلهاى مذهبى قابل تصور است. و اگر در حاكميت باشد وجود جامعه مدنى به تفكر حاكمان و ميزان دموكرات بودن آنها بستگى پيدا مى‌كند. زيرا جامعه مدنى با ذات اسلام در تعارض نيست، خصوصاً كه مى‌توان از متون اسلامى به جامعه مدنى مورد نظر «روسو» هم رسيد ... در جامعه مدنى اسلامى همه با هم متحد مى‌شوند و قانون اسلام را به جاى اراده عمومى انتخاب مى‌كنند. «١» ٢- ٢- ٢. سازگارى جامعه مدنى با جامعه و حكومت دينى و نظام ولايت فقيه: برخى از هواداران اين رويكرد با استخدام آموزه «منطقةالفراغ» «٢» از انديشه‌هاى فقهى‌