بررسى تطبيقى جامعه اسلامى و جامعه مدنى - خطیبی کوشکک، محمد - الصفحة ٨٥
ه- برابرى اقتصادى: برابرى اقتصادى از مهمترين موضوعات جنجال برانگيز در بحث جامعه مدنى و نظام مردم سالار است. زيرا از يك سو بدون مساوات اقتصادى، ساير مواردِ تساوى و برابرى نيز تباه خواهد شد و از سوى ديگر ميان اين اصل با اصولى مانند اقتصاد آزاد و آزادى شهروندان تعارض وجود دارد.
١١- ٤. آزادى مراد از آزادى اين است كه هر فرد در رابطه با فعاليتهاى معين خود آنگونه كه خود مىخواهد و مىپسندد بتواند بدون محدوديت عمل نمايد. حق انتخاب، اختيار و آزادى سه واژهاى هستند كه غالباً به جاى يكديگر به كار مىروند و هر سه بر توانايى شخص براى فعاليت بدون محدوديت دلالت دارند.
آزادى انواع و وجوه مختلفى دارد مانند آزادى فلسفى- كلامى، آزادى حقوقى، آزادى اخلاقى و آزادى سياسى. منظور ما در اين اثر بيشتر آزادى سياسى- اجتماعى است كه به برخى از مهمترين مصاديق آن اشاره مىشود:
الف- آزادى انتخاب و حق رأى: انتخاب حاكم و حكومت و مشاركت مردم در فرايند تصميمگيرىهاى سياسى از مهمترين رفتارهاى سياسى است كه در صورت نبود مانع در اين زمينه، آزادى انتخاب و رأى شكل مىگيرد.
بٌ- آزادى بيان: يكى از رفتارهاى سياسى مردم، تأثير گذارى آنان به وسيله اظهار نظرها و ديدگاهها است كه از آن به آزادى بيان و آزادى قلم و مطبوعات تعبير مىشود.
ج- آزادى تشكل اجتماعات و احزاب: از جمله رفتارهاى سياسى مردم رقابت سياسى است كه به طور كلى مىتوان تشكل انجمنها و اجتماعات واحزاب را مهمترين راه نهادينه شدن اين رقابتها دانست. اگر مردم در تشكيل اين اجتماعات و احزاب آزاد باشند، اين نوع آزادى سياسى محقق مىگردد.
نكته اساسى و قابل دقت در بحث آزادى اين است كه آزادى مطلق و بى حد و مرز به نفى آزادى مىانجامد، از اين رو، آزادى در هيچ مكتب فكرى و نظام سياسى مطلق