بررسى تطبيقى جامعه اسلامى و جامعه مدنى - خطیبی کوشکک، محمد - الصفحة ٩٩
٧- ٢. روادارى يا تلورانس از ديگر مبانى و اصول جامعه مدنى غربى كه فى الجمله با اصول جامعه اسلامى در تضاد است مسأله تلورانس يا تسامح و روادارى است. رويكرد جامعه اسلامى به تسامح و روادارى به طور كلى با ديدگاه و نگرش جامعه مدنى به اين موضوع متفاوت است. زيرا در منظر ليبراليستى جامعه مدنى حوزه تسامح به عدم قطعيت، بى تفاوتى و گاه مشروعيت و رسميت دادن به منكرات هم مىانجامد و تسامح خود از اصالت برخوردار است.
اما در جامعه اسلامى هدف از مدارا و روادارى، تحمل عقايد، سليقهها و رفتارهاى به هنجار مخالفان، با حدود و ثغور معين در شريعت اسلامى براى ايجاد وفاق و زمينه رشد و تعالى در افراد و جامعه است. و لذا خود تساهل و روادارى اصالتاً ارزشى ندارد و صرفاً جنبه ابزارى و تبعى دارد.
٨- ٢. نوع حكومت حكومتهاى موجود در جهان در يك تقسيم كلى به دو دسته حكومتهاى ديكتاتورى و حكومتهاى دموكراتيك (مردم سالار) قابل قسمتاند:
در حكومت نوع اول، شخص حاكم به دلخواه و ميل خود در همه امور دخالت مىكند و خودسرانه فرمان مىدهد و شيوههاى گوناگون اداره جامعه را كه بر ارعاب و زور و قدرت نظامى استوار است، خود انتخاب مىنمايد.
در برابر، نوع دوم حكومت، حكومت مردم گرا است كه بر اساس خواست و اراده مردم شكل مىگيرد و مردم با رأى و خواست خود حاكمان را بر مىگزينند و حاكمان وظيفه دارند كه به اراده و خواست مردم عمل كنند؛ و در كل مشروعيت حكومت و حاكمان بر اراده، خواست و انتخاب مردم مبتنى است.
حكومت در جامعه اسلامى نمىتواند يكى از دو نوع مذكور باشد، زيرا حكومت اسلامى نه بر اساس خواست و اراده شخص حاكم و دخالت خود سرانه وى شكل مىگيرد و نه از سوى ديگر، تنها بر اراده و خواست مردم استوار است. اراده و خواست مردم هر چ بررسى تطبيقى جامعه اسلامى و جامعه مدنى ١١٠ الف - كتاب ص : ١٠٩ ند در جامعه اسلامى از اهميت و تأثير خاصى برخوردار است، اما تأمين كننده و منشأ