بررسى تطبيقى جامعه اسلامى و جامعه مدنى - خطیبی کوشکک، محمد - الصفحة ٩٠
اگر بخواهيم اهداف و اغراضى را كه جامعه مدنى به دنبال تحصيل آن است بهگونهاى شفاف بازگو نماييم بايد به امورى همانند نفى تماميتطلبى در قدرت سياسى حاكم، اعمال نظارت بيشتر بر مقدرات سياسى جامعه، تلاش براى تغيير بافت جامعه سياسى و تشديد جوّ رقابت گروههاى متنوع و متعدد اجتماعى، و حمايت از اقتصاد متكى بر بازار آزاد و رقابت، توجه نماييم. اكنون با ع بررسى تطبيقى جامعه اسلامى و جامعه مدنى ٩٩ ٨ - ٢. نوع حكومت ص : ٩٩ نايت به اين موارد، مهمترين توصيهها و اهداف جامعه مدنى عبارتند از:
١- ٦. لزوم افزايش مشاركت سياسى شهروندان از طريق افزايش رقابت اين توصيه بر اساس دريافت جديدى از دموكراسى و حكومت مردمسالار استوار است. در بحث كلاسيك دموكراسى، حكومت دموكراتيك تنها بر اساس رأى اكثريت و رويكرد عمومى به صاحبان قدرت، تعريف مىشد. اما تجربههاى قرن حاضر از حكومتهاى توتاليتر و تماميتخواه متكى بر رأى اكثريت، همانند فاشيسم، نازيسم و كمونيسم، نشان داد كه ارائه تعريف و تفسير نوينى از دموكراسى لازم و ضرورى است.
نظريه جامعه مدنى بر آن است كه مشاركت سياسى مردم را نبايد تنها در افزايش آراء جستجو كرد، بلكه فعالتر شدن گروههاى مختلف اجتماعى و درگير شدن جدى آنها در رقابت سياسى است كه جنبه مردمسالار بودن يك نظام را آشكار مىكند. از اين رو، در يك جامعه هر چه آراى سياسى تنوع و تكثر بيشترى داشته باشد، دموكراتيكتر و مردمسالارتر است. اين رويكرد به دموكراسى، با كثرت گرايى سياسى و نمايش تنوع و تكثر هر چه بيشتر سليقهها و آراى سياسى در سطح جامعه پيوند محكمى دارد.
٢- ٦. نظارت بر قدرت سياسى و افزايش آن يكى از اهداف و توصيههاى مهم جامعه مدنى ناظر بودن بر قدرت سياسى است در اين راستا جامعه مدنى براى نظارت بر قدرت سياسى و عملكرد آن تنها به نهادهاى رسمى اكتفا نمىكند. زيرا تجربه نشان داده است كه صرف وجود نهادهاى پيش بينى شده در قانون اساسى كشورها نمىتواند ضامن مطمئنى براى نظارت بر اقتدار سياسى و