بررسى تطبيقى جامعه اسلامى و جامعه مدنى - خطیبی کوشکک، محمد - الصفحة ٨٦
نبوده، بلكه محدود به مرزهايى از قبيل «آزادى ديگران»، «برابرى» و «امنيت جامعه» است. «١» ١٢- ٤. پلوراليسم «٢» (تكثرگرايى).
اين واژه از واژه لاتينى Pluralism گرفته شده و به معناى «گرايش به كثرت و تعدد» است.
اولين بار اين لغت در كليسا سنتى مطرح شد، آنجا به شخصى كه داراى چند منصب و مقام بود «پلوراليست» مىگفتند. سپس اين واژه به ترتيب در عرصههاى اجتماعى، سياسى، فرهنگى، اخلاقى، معرفتى و دينى به كار گرفته شد. به همين دليل پلوراليسم داراى انواع گوناگون: اجتماعى، سياسى، فرهنگى، اخلاقى، معرفتى و دينى است. «٣» ١٣- ٤. مدارا و تسامح (تلرانس) «٤».
تلرانس از ريشه لاتينى Tolero به معناى شكيبايى، تحمل كردن، ابقا نمودن و تجويز است. بنابراين همواره مفهومى از تحمل و مدارا همراه اين واژه هست. تلرانس در اصطلاح ممانعت نكردن آگاهانه و با اختيار، از عقايد يا رفتارهايى است كه مورد علاقه و پذيرش نيست. عقايد گفته شده و رفتارهاى مذكور ممكن است دينى، مذهبى، سياسى، اخلاقى و ... باشد، بدين لحاظ مدارا و تسامح نيز عرصههاى گوناگونى را شامل مىگردد.
تلرانس يا مدارا داراى اجزاء و مؤلفههاى ذيل است:
الف- وجود تنوع و اختلاف؛ ب- ناخشنودى و نارضايتى؛ ج- آگاهانه و همراه اختيار بودن عمل؛ د- مانع نشدن و مداخله نكردن، در عين قدرت و توانايى.