بررسى تطبيقى جامعه اسلامى و جامعه مدنى

بررسى تطبيقى جامعه اسلامى و جامعه مدنى - خطیبی کوشکک، محمد - الصفحة ٣١

سوم- اعتبار نظر اكثريت در تصميم‌گيرى‌ها: از آموزه‌هاى ويژه اسلام در مورد جامعه اسلامى، ديدگاه خاص درباره رأى اكثريت است. ديدگاه اسلام درباره اكثريت نه تنها مترقى‌ترين ديدگاه، بلكه به‌دليل مطابقت آن با فطرت الهى انسان، عالى‌ترين و نهايى‌ترين ديدگاه محسوب مى‌گردد. اسلام در عين اعتنا و احترام به آراى اكثريت هرگز آنها را به گونه مطلق و بى قيد و شرط تأييد نمى‌كند. جامعه مدنى غربى از آراى اكثريت به طور مطلق پيروى مى‌كند، خواه نظر اكثريت با اخلاق متعالى انسان متناسب باشد يا نباشد، يعنى نظر اكثريت را بدون هرگونه قيد و شرطى و تنها به دليل اكثر بودن مى‌پذيرد. از اين رو، به‌دليل تصويب اكثريت نمايندگان پارلمانها، ضد اخلاقى‌ترين مسائل مانند همجنس‌بازى اعتبار قانونى پيدا مى‌كند. «١» اما اسلام كه رسيدن انسان به كمال و سعادت را در تمام زمينه‌ها در نظر دارد، هرگز امور غير منطقى و غير عقلانى را تأييد نمى‌كند. از اين رو هيچ‌گاه اراده و خواهشهاى اكثريت را صرفاً به دليل اكثر بودن تأييد نمى‌كند. زيرا دليلى وجود ندارد كه آراى اكثريت در امور اجتماعى و سياسى همواره مطابق با عقل، منطق و ضوابط صحيح باشد.
مگر نه اين است كه گاهى تصميمات انسانها تنها به خاطر ارضاى هوسها و تمايلات مادى و نفسانى آنان، بدون توجه به جنبه‌هاى معنوى و انسانى اتخاذ مى‌گردد؟
از اين رو، قرآن كريم در آياتى نظر اكثريت را تخطئه نموده و به پيروان خود مى‌آموزد كه نبايد آرا و افكار اكثريت را هميشه حق و واقع دانست:
بَلْ جاءَهُمْ بِالحَقِّ وأكْثَرُهُمْ لِلحَقِّ كارِهُونَ. «٢» بلكه (پيامبر) دين حق را بر آنها آورده وليكن اكثر آنها از حق روگردان و متنفرند.
آرى، نظر اكثريت در چارچوب ضوابط مكتب قابل قبول است، زيرا، اولًا در مسائل اجتماعى با عمل به آراى اكثريت به حقوق عده بيشترى از شهروندان بها داده مى‌شود، و