بررسى تطبيقى جامعه اسلامى و جامعه مدنى - خطیبی کوشکک، محمد - الصفحة ٢٥

بهره‌مندى مجريان از تقوا از مهم‌ترين شرايط اعطاى مسئوليت به آنها است. تقوا عاملى است كه فرد را از سركشى، استبداد، فسادهاى اخلاقى و مالى و ... حفظ مى‌كند و كارگزاران را از بخل و طمع، فريب و مقام‌پرستى باز مى‌دارد. «١» ج- علم، تخصص و بصيرت در عمل: از ديگر شروط اساسىِ اعطا و پذيرش مسئوليت در جامعه اسلامى، برخوردارى از علم كافى و تخصص لازم است. قرآن كريم بر برترى علم تأكيد نموده و عالمان را قابل مقايسه با جاهلان ندانسته است:
قُلْ هَلْ يَستَوِى الَّذينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذينَ لايَعْلَمُونَ. «٢» بگو آيا آنانى كه مى‌دانند با كسانى كه نمى‌دانند برابرند؟
تأكيد اسلام بر رعايت ملاك برترى علمى در گزينشها تا آن حدّ است كه عمل نكردن و بى توجّهى به اين شرط را خيانت به خداوند و رسول گرامى اسلام (ص) و همه مسلمانان دانسته است:
قالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص): مَنِ اسْتَعْمَلَ عامِلًا مِنَ الْمُسلِمينَ وَهُوَ يَعلَمُ أنَّ فيهِم أَوْلى‌ بذلِكَ مِنهُ وَأَعْلَمُ بِكِتابِ اللَّهِ وَسُنَّتِهِ فَقَدْ خانَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وجَميعَ اْلمُسلِمينَ. «٣» پيامبر (ص) فرمود: كسى از ميان مسلمانان كارگزارى را به كار گيرد كه مى‌داند در ميان آنان فرد شايسته‌تر و داناتر به كتاب و سنت خداوند از وى وجود دارد، حقيقتاً به خداوند و پيامبرش و همه مسلمانان خيانت كرده است.
شايان ذكر است كه فقط وظيفه مديران و مسئولان ادارات نيست كه در انتخاب و به كارگيرى كارمندان اعمال دقت كنند، بلكه آحاد شهروندان نيز وظيفه دارند از پذيرفتن مسئوليتى كه دانش و مهارت لازم آن را ندارند، خوددارى نمايند.