بررسى تطبيقى جامعه اسلامى و جامعه مدنى - خطیبی کوشکک، محمد - الصفحة ١٥

تمامى سرزمينهايى كه در حيطه اسلام قرار دارند و احكام اسلام در آنجا نافذ است و شعائر اسلامى در آنها اقامه مى‌شود «دارالاسلام» محسوب مى‌شوند. بنابراين، دارالاسلام شامل جزيرة العرب و تمامى سرزمين‌هايى است كه مسلمانان فتح كرده‌اند و در مقابل اسلام تسليم شده‌اند و نظم اسلام در آنجا جارى است. «١» دار الاسلام عبارت از سرزمين يا سرزمين‌هايى است كه مسلمانان بتوانند در كمال آزادى شعائر دينى را در آنها برپا دارند و قانون اسلام در آن سرزمين‌ها نافذ و مسلمانان از امنيت برخوردار باشند. «٢» دار الاسلام، سرزمينى است كه در آن قدرت در دست مسلمانان است و در آن شريعت اسلامى و احكام آن در عبادات و معاملات بدون معارضى اجرا مى‌گردد. «٣» ديدگاه‌ها و تعاريف فوق به سه دسته تقسيم‌پذيرند:
- رويكردهايى كه حاكميت سياسى اسلام را ملاك مى‌دانند؛ - رويكردى كه صرف جريان احكام اسلام را كافى مى‌داند؛ - رويكردى كه صرفاً تعلق يا سابقه آن را به مسلمانان كافى مى‌داند.
بنابراين در تعريف دار الاسلام وجود سه عنصر لازم است:
الف- عنصر حاكميت؛ ب- عنصر جمعيت؛ ج- عنصر سابقه اتصال و تعلق به مسلمانان.
بنابراين مى‌توان گفت: دارالاسلام جامعه‌اى است كه حاكميت آن در دست مسلمانان باشد، اگرچه اهالى غير مسلمان هم ممكن است در آن سرزمين زندگى كنند.
تعريف جامعه اسلامى: با دقت در تعريف «دارالاسلام» به عنوان مبناى تعريف جامعه اسلامى، مى‌توان گفت: جامعه اسلامى جامعه‌اى است كه افراد و نهادهاى اجتماعى آن بينش و منش يا افكار و رفتارهاى خود را بر اساس معارف اسلامى و قوانين آن تنظيم مى‌كنند و در سرزمينى كه تحت حاكميت شريعت اسلامى است زندگى مى‌نمايند.