اخلاق در کلام معصومین - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٢٢٠ - مذمّت ايمان از روي اجبار

فرموده خداوند عزّوجل‌ چيست که ٦و اگر پروردگار تو مى‌خواست البتّه هركه در زمين است همگى ايمان مى‌آوردند. آيا تو مردم را مجبور مى‌سازى تا مؤمن باشند؟ * هيچ كسى نمى‌تواند ايمان آورد مگر به اذن خداوند٥. امام رضا? فرمود: پدرم موسى بن جعفر به من از پدرش جعفر بن محمّد، از پدرش محمّد بن على، از پدرش على بن الحسين، از پدرش حسين بن على، از پدرش علىّ بن ابى طالب ٧نقل فرمود كه: مسلمانان به پيامبر خدا[عرض كردند: اى پيامبر خدا[، اگر كسانى از مردم كه بر آنها قدرت دارى را بر دين اسلام اكراه و اجبار مى‌نمودى توانا و نيرومند مى‌شديم. پيامبر خدا[ فرمود: نمى‌خواهم از كسانى باشم كه خداوند را با بدعت ديدار كنم در حالى‌كه در اين مورد چيزى به من نگفته است ٦و من از كسانى نيستم كه چيزى از خود بسازم و به خدا نسبت دهم٥.

فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: يا مُحَمَّدُ، ﴿وَ لَوْ شَاءَ رَبُّكَ لَآمَنَ مَنْ فِي الْأَرْضِ كُلُّهُمْ جَمِيعاً﴾ عَلَى سَبِيلِ الْإِلْجَاءِ وَ الِاضْطِرَارِ فِي الدُّنْيَا، كَمَا يُؤْمِنُونَ عِنْدَ الْمُعَايَنَةِ وَ رُؤْيَةِ الْبَأْسِ فِي الْآخِرَةِ، وَ لَوْ فَعَلْتُ ذَلِكَ بِهِمْ لَمْ يَسْتَحِقُّوا مِنِّي ثَوَاباً وَ لَا مَدْحاً، لَكِنِّي أُرِيدُ مِنْهُمْ أَنْ يُؤْمِنُوا مُخْتَارِينَ غَيْرَ مُضْطَرِّينَ لِيَسْتَحِقُّوا مِنِّيَ الزُّلْفَى وَ الْكَرَامَةَ وَ دَوَامَ الْخُلُودِ فِي جَنَّةِ الْخُلْدِ ﴿أَ فَأَنْتَ تُكْرِهُ النَّاسَ حَتَّى يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ﴾‌؛ وَ أمَّا قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ ﴿وَ مَا كَانَ لِنَفْسٍ أَنْ تُؤْمِنَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ‌﴾ فَلَيْسَ ذَلِكَ عَلَى سَبِيلِ تَحْرِيمِ الْإِيمَانِ عَلَيهَا وَ لَكِنْ عَلَى مَعْنَى أَنَّهَا