مبانِی اخلاق در آِیات و رواِیات - حسینی طهرانی، سید محمد حسین - الصفحة ١٣٥ - حکایت کنارهگیری سعد بن وقّاص از دفاع و حمایت از حقّانیّت امیرالمؤمنین علیه السّلام
صفیّه که دختر عبدالمطّلب و عمّۀ پیغمبر است، میگوید:
من دیدم که یک نفر یهودی تنها آمده است و دور این حصن و قلعهای که ما زن و بچّهها در آن هستیم، گردش میکند. من پیش حَسّان آمدم و گفتم: حسّان، الآن رابطۀ پیغمبر با بنیقریظه خیلی تاریک است، یهود بنیقریظه دشمن ما هستند و الآن خود پیغمبر با مسلمانها با نحور خود (یعنی با گردنهای خود) برای دفاع رفتهاند و من از این یهودی ایمن نیستم که او تفحّص کند و برود به یهود خبر بدهد و همۀ اینها بیایند و تمام این زن و بچّهها را غارت کنند و بکشند و از بین ببرند؛ بلند شو و برو این یهودی را بکش!
حسّان به من نگاهی کرد و گفت: «یغفرُ اللهُ لَک یا ابْنَةَ عَبدالمُطَّلب! ما لی بالشَجاعَة؟! خدا پدرت را بیامرزد ای دختر عبدالمطّلب! مرا با شجاعت چهکار؟! مرا با این کارها چهکار؟!»
صفیّه دختر عبدالمطّلب میگوید:
اعتَجَرتُ؛ «خودم را پیچاندم (مثلاً سرم را با مقنعهام محکم بستم)» و عمود (یعنی قدّاره) را برداشتم و پایین رفتم و یهودی را کشتم، و بالا آمدم و گفتم: ای حسّان، من کشتمش! برو سَلَبَش را بردار و بیاور! (سَلَب یعنی شمشیر و لباس و خود و...؛ چون هر کس قتیلی را بکشد سَلَبَش برای اوست) و علّت اینکه من او را برهنه نکردم و سَلَبَش را نیاوردم این جهت بود که او مرد بود و من نمیخواستم دست به بدن او بگذارم؛ برو و حالا لختش کن و سَلَبَش را بردار و بیاور!
گفت: «یغفرُ اللهُ لَک یا ابْنَةَ عبدالمُطَّلب! ما لی بسَلَبه حاجةٌ؟! خدا پدرت را بیامرزد ای دختر عبدالمطّلب! من به سَلَب او چه حاجتی دارم؟!»[١]
نتیجۀ این طرز فکر این نمیشود که انسان آن یهودی را نکشد و به سلَبَش هم حاجت نباشد و خودش در آنجا راحت بنشیند؛ بلکه نتیجهاش این میشود که آنها غلبه میکنند و میآیند و همین قلعه را میگیرند و تمام این زن و بچهها را، حتّی زن و بچّۀ خود حسّان بن ثابت را جلوی خودش سر میبرند و خودش را هم سر میبرند و با او هزار کار بالاتر از کشته شدن در مقابل چشم، انجام میدهند! بنابراین:
|
امر طبیعت است که باید شود ضعیف |
||||
|
هر ملتی که راحتی و عیش، خو کنند[٢] |
||||
قاعدۀ کلّی است.
حکایت کنارهگیری سعد بن وقّاص از دفاع و حمایت از حقّانیّت امیرالمؤمنین علیه السّلام
سعد بن وقّاص از شَجعان روزگار بود، اوّلتیرانداز لشگر رسول خدا بود، رئیس تمام تیراندازان بود، جنگهایش هم خیلی روشن و خیلی خوب است، سنّیها هم او را از عشرۀ مبشّره میدانند؛[٣] ولی این شخص بعد از رحلت رسول خدا با امیرالمؤمنین بیعت نکرد،[٤] و
[١]. السّیرة النّبویة، ج ٢، ص ٢٢٨؛ الأمالی، شیخ طوسی، ص ٢٦١؛ أسد الغابة، ج ٦، ص ١٧٣؛ با قدری اختلاف در مصادر.
[٢]. مشاهیر سلماس، ج ٢، ص ١٥٣ ـ ١٥٥، با قدری اختلاف.
[٣]. مسند أحمد، ج ١، ص ١٩٣.
[٤]. مروج الذهب، ج ٢، ص ٣٥٣.