ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦٠ - تبيين مفهوم بن بست خانواده به كمك سينما
تبيين مفهوم بنبست خانواده به كمك سينما
همانطور كه فوكو اعلام كرده بود، ليبراليسم آخرين راه بشر براى رسيدن به سعادت دنيوى بوده و آخرين مانع خود را پس از فروپاشى «شوروى»، اسلام مىدانست و اينطور مىپنداشت كه ليبراليسم اين مانع را نيز از سر راه خود بر مىدارد؛ امّا ليبراليسم با مشكلات عديدهاى در تمدّنسازى روبهرو است. در اين مطلب، سعى بر آن است كه ليبراليسم را از منظر خانواده با بررسى سبك خاصّى از فيلمهاى آمريكايى كه حدّاقل هر سال يكى از آنها با بهترين كيفيت و با بازيگران نامآشنا راهى سينماهاى آمريكاى شمالى و سپس جهان مىشود، بررسى كنيم.
ايدئولوژىهاى مختلف، هنگامى كه مبنى عملكرد قرار مىگيرند، بايد در تمام ابعاد زندگى دنيوى انسان، برنامه خاصّى را ارائه دهند. به زبان ديگر، از درون هر ايدئولوژى، سبك زندگى خاصّ همان تفكّر بيرون مىآيد. ليبراليسم به عنوان آخرين راه پيش روى مغرب زمين در حال حاضر، بهترين سبك زندگى موجود خود را در كشور «آمريكا»، تحت عنوان سبك زندگى آمريكايى، پياده كرده است؛ امّا اينكه به چه ميزان مىتوان آن را داشت كه در زندگى دنيوى، انسان را به كاميابى برساند، موضوعى است كه امروزه دستخوش نقدهاى بنيادى از طرف صاحبنظران و متفكّران شده است. از اين جهت مىتوان سينما را يكى از ابزارها براى بيان انتقادهاى موجود به اين سبك زندگى دانست.
اگر بخواهيم ردّ پاى اين سبك انتقادات را در سينما دنبال كنيم، به سال ١٩٩٩ م. و فيلم سينمايى «زيباى آمريكايى»(American Beauty) مىرسيم. در اين فيلم از هم پاشيده شدن خانواده مدرن، از بين رفتن اصول اخلاقى مدرن، ولنگارى افراد متأهّل و در مجموع، گذر از مدرنيسم و پست مدرنيسم در سبك زندگى آمريكايى را مشاهده مىكنيم. پيام اصلى اين فيلم در انتهاى آن و در سكانس فوقالعادّه باد پاييزى كه كيسهاى را با خود به هر سويى مىكشيد، نهفته است. اين سكانس استعارهاى است از انسان غربى كه خارج از هر چارچوب مفهومى، با در نورديدن تمام خطوطى كه انسان را انسان مىكند، آزادانه و پيرو هواى نفس به هر سوى كه مىخواهد، حركت مىكند. در فيلم «زيباى آمريكايى» رابطه نامشروع پدر با دوست فرزند خود، تا رابطه مادر متأهّل با همكار خود و بىتوجّهى همسر به اين موضوع، به تصوير كشيده شده است تا هرچه بيشتر، از هم پاشيده شدن خانواده و تعاريف آن در جوامع مدرن را به تصوير بكشد. تغيير اهداف پدر خانواده و همچنين مادر در زندگى و آن هم در ميانسالى، سردرگمى نسل جوان و موارد بىشمار ديگر، همگى در اين فيلم به طور هنرمندانهاى به تصوير كشيده شده است. در اين فيلم، پيام محورى در شخصيتشناسى دختر جوانى خلاصه مىشود كه قصد برقرارى رابطه با پدر دوست خود را دارد و در سرتاسر فيلم براى پدر دوست خود عشوهگرى مىكند. در سكانسى كه قرار است پدر با اين دختر رابطه جنسى برقرار كند، دختر اعتراف مىكند كه تا به حال رابطه جنسى