اينجا، چراغ شيعه را روشن نگه داشته‌اند؛ بى‌حمايت ايران و مراجع كه آن هم به دليل اصرار بر تكلّم به زبان آذرى (به‌رغم دانستن زبان روسى) هيچگاه از روس‌ها كسى با اهل بيت (ع) آشنا نمى‌شود.

اجتماع شش هزار نفرى آذرى‌ها در روز عاشورا در سنت پترزبورگ در سالن بزرگ تئاتر شهر، به نظر من هيچ جنبه تبليغى نداشت و حتّى نگهبان سالن تئاتر هم از اين مراسم بهره نبرد و نفهميد حسين‌ يعنى كه؟! چون فقط به زبان آذرى بود و بس!!!

هر روز اينجا، كنار متروها زنانى (و بعضاً مردانى) در سرما از صبح تا شب ايستاده و با كمال ادب جزوه‌هايى از كليسا درباره سعادت و خانواده‌دوستى و تأثير خدا براى زندگى شاد را به همه مجّانى مى‌دهد و يادداشت مى‌كند كه چند نفر مراجعه كننده داشته است؛ براى نمونه يك بار از يك نفر از آنها كتاب مقدّس به زبان فارسى خواستم. او همراه نداشت؛ ولى شماره تلفن مرا گرفت و چند روز بعد، يكى ازمبلّغان تاجيكى، با كتاب مقدّس و يك جزوه فارسى به خوابگاه محلّ اقامت من آمد و با كمال ادب كتاب را به من داد.

[عكس‌]

اينها اعضاى سازمانى، به نام شاهدان يهوه (رعفنهٍه‌ك بهم‌گع) هستند كه فعّاليتشان در راستاى ترويج گرايشى خاص در مسيحيت است و در بسيارى از كشورهاى جهان شعبه دارد و نشريه‌اى ماهيانه به ٢٢٠ زبان زنده، از جمله فارسى منتشر مى‌كنند؛ به نام «برج ديده‌بان» كه يكى از پرتيراژترين نشريات جهان، با تيراژى حدود ٤٥ ميليون است و سايت‌http ://www .jw .org /ru نيز تمام جزوه‌هاى عرضه شده را به صورت ديجيتال مجدّداً در اختيار مخاطبان قرار مى‌دهد. تمام محصولات اين سازمان به صورت مجّانى به متقاضيان ارائه مى‌شود. زبان روسى اين نشريه در بلاروس با ٠٣٠/ ٢٢٠ شمارگان چاپ مى‌شود و در روسيه در سنت پتربورگ با ٠٠٠/ ١٩٠ شمارگان.

كليساهاى اينجا زيباست. در نهايت زيبايى، جلب توجّه مى‌كند و كشيش در كليسا عزيز است و نزاعى بين هيئت امناى كليسا و كشيش نيست!!

به نظر من ارتدوكس، خيلى به شيعه نزديك است و فرصتى است براى ورود ما به جامعه روس از طريقى غير از طريق مسلمانان سنّى تاتار. قبل از سفر، كتابچه كوچكى به نام مواعظ مسيح (ع) آماده كرده بوديم، از قول پيامبر و اهل بيت (ع) كه در گفت‌وگو با روس‌ها بسياركارگشا و برايشان جالب بود از اين نظر كه نگاه اسلام به مسيح تا اين حد زيباست. آنها كلماتى از مسيح براى اوّلين بار مى‌ديدند كه هيچ‌گاه در كليسا هم نشنيده بودند.

اينجا هر روز صبح در كنار ايستگاهاى مترو، پرتيراژترين روزنامه شهر به نام «مترو» توزيع و در هر شماره‌اش، لااقل چهار تبليغ از تورهاى تفريحى اسرائيل ديده مى‌شود.

از خيلى‌ها، به ويژه دخترها كه سؤال مى‌كنى، يكى از جاهايى كه سفر كرده‌اند يا برنامه سفر دارند، اسرائيل است؛ امّا در اينجا، ايران در برنامه مسافرت كسى نيست. گويى اسرائيل امن‌ترين جاى دنياست و ايران ناامن! اگر يك هزارم اين تبليغات را ايران هم انجام مى‌داد، به نظرم سيل توريست به ايران هم سرازير مى‌شد.

اينجا تعميرات شهرى بى‌ضابطه نيست و در هر تعميرى، چهره شهر نبايد زشت شود. اين تصوير را من از ساختمانى در حال تعمير تهيه كردم كه به اندازه ارتفاع ساختمان، بر روى آن كاورى نقاشى شده متناسب با طرح ساختمان‌هاى اطراف كشيده شده است.

در سنت‌پترزبورگ و كلّاً در روسيه، آمار مطالعه بالاست. در مترو كمتر كسى با موبايل بازى مى‌كند. از هر ده نفر، يك نفر كتاب قطور در دست دارد كه هر روز قسمتى از آن را مى‌خوانند و كاغذ نشانه لاى كتاب نشان مى‌دهد كه اين كتاب سنگين چند سفر ديگر بايد در مترو همراه او باشد. شايد بتوان گفت از هر ده نفر، چهار نفر دستگاه «اى بوك»(Ebook) دارند و بلافاصله در مترو، شروع به خواندن كتاب مى‌كنند. برخى هم با تبلت و موبايل مطالعه مى‌كنند. برخى هم روزنامه مى‌خوانند. خلاصه روس‌ها اهل مطالعه هستند. اينها مشاهدات من است.

سخن آخر و چند پيشنهاد

به نظرم در روسيه، مهم‌ترين ابزارهاى تبليغى ما اين موارد است:

١. معرفى معمارى ايرانى، اسلامى؛

٢. معرفى ميراث فرهنگى و تاريخى ايران و اسلام و ارتباط با موزه‌ها؛

٣. از همه مهم‌تر، آموزش زبان فارسى، به عنوان راحت‌ترين و تأثيرگذارترين راه كه داستان مفصّلى دارد و در يك جمله: فارسى زبان فرهنگ شيعه و مهم‌ترين راه حضور ايران در همه كشورهاست.

\*\*\*

متأسّفانه درد اصلى، پس از ايجاد ارتباط و جذب افراد نخبه است كه مجموعه يا سايتى متمركز براى تبليغ در اين راستا نيست. مثلًا با شخصى پس از هفته‌ها گفت‌وگو از امام حسين (ع) يا شيعه مى‌گويم و او با يك جست‌وجو در اينترنت، چيزهايى از شيعه و عاشورا مى‌بيند كه با گفته‌هاى من تفاوت دارد!!

من براى شناساندن زيبايى‌هاى ايران، بايد دربه‌در دنبال سايتى مناسب باشم!!

براى نشان دادن زيبايى محرّم، بايد خيلى بگردم و انتخاب كنم!!

براى معرفى ساده شيعه براى يك مسيحى، بايد پدرم در بيايد و متنى مناسب نيابم!!

براى نشان دادن زيبايى حجاب بايد عكس‌هاى اينترنت را غربال كنم تا يكى هم پيدا نشود!!

امّا در طرف مقابل، سايت‌هاى سنّى، مطالب و مواردى آماده براى معرفى اسلام دارند با تفسير خودشان، براى نشان دادن حجاب زيباى زن و هر چه كه بخواهند.

براى همين، راه انداختن سايتى براى زيباسازى چهره ايران و تسهيل دسترسى به مطالبى درباره اسلام و شيعه و نگاه صحيح به زندگى، البتّه با نگاه شيعى و بين‌المللى و اشباع از همه محاسن و پرهيز از معايب و اختلاف‌ها، كاملًا ضرورى به نظر مى‌رسد.

اين همه، برداشت‌هاى شخصى من است كه خالى از اشتباه هم نيست.