ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦٣ - انواع آب ها
آب به دليل شفاف بودن و رنگپذير بودن، آيينهاى است كه نمايانگر روح است و از آن حكايت مىكند تا جايى كه اسم روح بر آب غلبه كرده و بدان «روح» نيز گفتهاند. روغن به خاطر حالت بينابيناش (بين رقيق و غليظ) آيينه نفس گرديده است و از او حكايت مىكند تا جايى كه اسم نفس بر آن غلبه يافته و به روغن «نفس» نيز گفتهاند. نمك به خاطر خشكى، غلظت و خشونتى كه دارد حجاب روح و نفس شده؛ يعنى آب و روغن را در خود مخفى مىكند و چيزى از آنها را نمىنماياند، لذا «جسد» نيز نام گرفته است.
آب
آب، اساسىترين جزء تشكيلدهنده تركيب سلولى است. بيشترين حجم بدن انسان، حيوان و گياه را آب تشكيل داده است. حدود دو سوم حجم بدن انسان، آب است و شبيهترين تركيب مولكولى موجود در طبيعت به بافتهاى بدن انسان است. سه چهارم وسعت كره زمين از آب تشكيل شده و اين مقدار ٤/ ١ ميليارد كيلومتر مربع است كه فقط ٣٦ ميليون كيلومتر مربع يعنى ٦/ ٢ درصد آن آب شيرين و از اين مقدار ٧٧ درصد در كلاهكهاى يخى قطبى، كوههاى شناور يخى و يخچالهاى طبيعى، ذخيره شده و تنها ٢٣ درصد اختيار ماست كه از اين مقدار ٩٠ درصد آبهاى زيرزمينى است و بقيه هم در رودخانهها و درياچهها و در گياهان و بدن حيوانات و در جو است.[١]
در قرآن كريم با تعبيرهاى مختلف بيش از پنجاه بار از آب ياد شده است، به عنوان مادهاى پاك و پاككننده و منشأ حيات. در تفسير طبرسى، رزق به باران تفسير گشته كه روزى موجودات است و يكى از اثرات گناهان، كمبود باران ذكر شده است.[٢]
طبيعت آب، سرد و تر (زمستانى) است و به دليل تماس با حرارت (آتش) يا به سبب گرمى هوا، گرماى عرضى پيدا مىكند، بدون آنكه چيزى را با آن ممزوج كنند. همچنين به سبب سردى هوا، سردى عرضى پيدا مىكند بدون آنكه چيز سردى را با آن مخلوط كنند يا طبيعت آن عوض شود.[٣]
اميرالمؤمنين (ع) آب را سرور همه نوشيدنىها، چه در دنيا و چه در آخرت مىدانند.
انواع آبها:
آبها، انواع مختلفى دارند كه عبارتند از:
١. آب باران: برترين آب، آب باران بوده كه نسبت به آبهاى ديگر خالصتر و لطيفتر و گواراتر است ولى به خاطر همين خالص و لطيف بودنش خيلى سريع بدبو و فاسد مىشود؛ چرا كه آب خالص و لطيف اثرپذيرىاش زياد است. اگر آب باران جوشانده شود ديرتر فاسد مىشود. بهترين نوع آب باران آن است كه آهسته و كمكم ببارد. از نظر شيخالرئيس ابوعلى سينا فردى كه دچار اسهال است بايد آب آشاميدنىاش آب باران باشد.
آب تقطير شده از لحاظ كيفيت، شبيه آب باران است؛ هم آب مقطّر حاصل از دستگاه قوع و انبيق[٤] و هم آب مقطّر ناشى از ترشح ديواره كوزه، خم و ظروف متخلخل المسام (داراى روزنههاى ريز و با فاصله)
٢. آب چشمه: بعد از آب باران، بهترين آب از جهت لطافت، آب چشمههاى جارى و عميق است كه شيرين، صاف، شفاف و خوشطعم و بو باشد كه خاك زمين آن خالص و پاك و مخلوط با سنگريزههاى سرخ يا پر سنگ باشد و با شدت بجوشد. همچنين هر چشمهاى كه آب آن از مكان بلندى مانند بالاى كوه يا دامنهآن به پايين جريان يابد و اوصاف مذكور را داشته باشد، از بهترين آبهاست.
٣. رودهاى جارى: بعد از آب چشمه، آب رودهاى جارى از بهترين آبها مىباشد كه منبع آنها مرتع و خاك بستر آنها پاك و پوشيده از سنگريزه سرخ رنگ باشد، داراى جريان سريع بوده و جهت حركت رودها از مغرب و جنوب به سمت مشرق و شمال باشد. گفته شده كه همه صفات مذكور در آب رود نيل وجود دارد.
٤. آبگيرها و تالابهاى وسيع: بعد از آبهاى مذكور، آب آبگيرها و تالابهاى وسيع و عميق است كه خاك آنها پاك و پاكيزه باشد، آبشان صاف، شيرين و گوارا بوده و سطح فوقانى و روى آب شفاف و آشكار باشد، اطراف آبگيرها و تالابهاى خالى از درختان و گياهان بوده و باد شمال و شرق بر آنها بوزد و سبب تموج و تحرك آنها گردد.