يكى از وظايفى كه در زمان غيبت كبرا براى منتظران عنوان گرديده، صدقه دادن جهت سلامتى وجود مقدس امام عصر (ع) است. قبل از آنكه روايات در اين موضوع را يادآور شويم سؤالى را مطرح مى‌كنيم و آن اينكه: وجود و بقاى آن امام بزرگوار با عنايت ذات اقدس الهى انجام گرفته و مى‌گيرد، حال چنين وجود مباركى كه ساليان سال است بر طبق اعتقاد شيعه به دنيا آمده و خداوند او را حفظ فرموده، چه نيازى به صدقه دارد؟!

در پاسخ به اين سؤال، ابتدا بيان مى‌كنيم كه صدقه براى حضرت به چه صورت‌هايى تصور مى‌شود:

١. صدقه از جانب ولى‌عصر (ع): انسان به نيابت از آن حضرت صدقاتى را مى‌دهد تا بدين وسيله براى آن حضرت ثواب و اجرى حاصل گردد، همان‌طورى كه به نيابت آن حضرت حج انجام مى‌گيرد. در اين‌گونه نيابت‌ها هيچ اشكال و ايرادى نيست، زيرا سخنى از سلامتى براى آن حضرت، مطرح نشده است.

٢. صدقه براى سلامتى آن حضرت: در اين مورد است كه اشكال مطرح مى‌شود كه وجود آن حضرت چه نيازى به صدقه دارد؟ در جواب مى‌توان بيان داشت كه صدقه براى سلامتى آن حضرت مى‌تواند از بيمارى‌ها باشد نه به خاطر تحفّظ از مرگ. توضيح اينكه آن وجود مقدس همانند انسان‌هاى ديگر مريض مى‌شوند و در معرض آفات قرار مى‌گيرند. در تاريخ زندگانى امام صادق (ع) چنين آمده كه بر حضرتش تبى عارض گشت، حضرت چندين بار «يا فاطمه» گفتند،[١] يا در جاى ديگر آمده كه امام صادق (ع) در شب بيست و سوم ماه رمضان مريض بودند دستور دادند با همان حال بيمارى، ايشان را به مسجد ببرند،[٢] ظاهراً به خاطر اهميت احياء شب بيست و سوم رمضان.

خلاصه در تاريخ زندگانى ائمه (ع) بسيار مشاهده مى‌شود كه امامان بزرگوار مريض مى‌شدند و در بعضى موارد دستور ذبح گوسفند و اطعام مى‌دادند. وجود مقدس امام زمان (ع) هم يكى از آن ائمه اثنى‌عشر است و از آن قاعده مستثنا نيست. نكته‌اى كه هست اينكه ائمه (ع) در معرض آسيب‌هاى ديگر بوده‌اند و دشمنان آنان را از پاى درآوردند، ليكن اراده خداوند بر اين قرار گرفته كه وجود مقدس ولى‌عصر (ع) حفظ شود تا ظهور برسد و بر همگان آشكار گردد.

دلايل روايى:

روايات مورد نظر دو دسته هستند:

- روايات راجع به نيابت از حج‌

- روايات صدقه‌

در اينجا رواياتى را متذكر مى‌شويم، ابتدا روايات مربوط به صدقه ذكر مى‌شود:

الف- امام صادق (ع) مى‌فرمايد: «صدقه در شب، خشم و غصب خداوند را خاموش، گناه بزرگ را محو، و حساب روز قيامت را آسان مى‌كند و صدقه در روز، موجب بركت‌