انديشه ظهور مهدى (ع) به شيعيان اختصاص ندارد، اين عقيده در كتب روايى همه مذاهب اسلامى يافت مى‌شود. صدها و هزارها روايت دلالت دارند و ثابت مى‌كنند كه پيامبر اكرم (ص) فرمودند: «اگر حتى يك روز از جهان باقى مانده باشد، خداوند آن روز را طولانى مى‌گرداند، چندان كه مردى از اهل بيت (ع) من، هم‌نام و هم‌كنيه من، ظهور كند و زمين پر از ظلم و بيداد را از عدل و قسط پر كند». اين حديث در همه مذاهب اسلامى متواتر است. انتظار منجى، انتظار روح حق و انتظار يك حادثه عظيم در همه مذاهب و اديان وجود دارد. اين انديشه از حوزه فعاليت‌هاى دينى فراتر رفته، فعاليت‌هاى تكوينى را نيز شامل مى‌شود. هرگاه به تلاش انسان‌ها در حوزه‌هاى گوناگون نظرى افكنيم، مشاهده مى‌كنيم كه در همه عرصه‌ها، همچون علم، فلسفه، ادبيات و تجارب اجتماعى، نظام‌ها و مقررات رو به كمال دارند و در همه مسائل زندگى به سوى اوضاع و احوال برتر پيش مى‌روند. گرچه آدمى گاهى مى‌لغزد، گاه اشتباه مى‌كند و منحرف مى‌گردد، امّا اين لغزش‌ها، در حركت اصلى زندگى بشر و در روند كلى آن، امورى جزئى‌اند. انسان از ابتدا در حال تكامل، ترقى و تعالى بوده و به سوى بهتر شدن گام برداشته است. آدمى مطمئن است كه شرايط برتر براى او امكان‌پذير است و از همين رو براى رسيدن به آن تلاش مى‌كند. اگر آن‌گونه كه برخى اعتقاد دارند، بشر رو به سقوط و نابودى داشت يا جهان در حال پس رفت و حركت قهقرايى بود و در امور مختلف به وضع نامطلوب‌تر راه مى‌پيمود، انسان با اميد و قدرت و ايمان، براى آينده تلاش نمى‌كرد. زنجيره مستحكم علم از حوزه‌هاى مختلف علمى و نظام‌هاى اجتماعى مى‌جوشد. تلاش‌هايى كه براى تجربه‌اندوزى در حوزه‌هاى اجتماعى و نيز در نجوم، ابزار و وسايل و حمل و نقل به عمل مى‌آيد، همه و همه، آينده بهتر را نويد مى‌دهند، آينده‌اى كه در آن همه افراد بشر توان و امكانات و شايستگى خود را براى رسيدن به زندگى سعادتمندانه به كار مى‌گيرند.

در حال حاضر، تنها بخشى از توان انسان يا به تعبير بهتر، بخش اندكى از توانايى بشر در راه زندگى به كار مى‌رود و بخش عمده استعدادها و همچنين اغلب افراد همواره خارج از گود هستند و توان و شايستگى آنان براى زندگى و سعادت انسانى، براى رسيدن به قلّه در تلاش است. امّا كدامين قله؟ كمال آن است كه همه انسان‌ها با تمام شايستگى‌ها- نه فقط با توان مادى يا فكرى- در جهت خير و صلاح بشريت تلاش كنند. شكى نيست كه اين نظام، همانند يك آرزو، بر فكر و انديشه هر انسان تلاشگرى سايه افكنده است. عقيده شيعه به امام مهدى (ع) در حقيقت انتظار برانگيزاننده و بشارت‌دهنده اين آينده است، آينده‌اى كه آرزوى همه و آينده همه است. من قصد ندارم در تفصيل و توضيح اين عقيده وارد شوم، بلكه به «بُعد تربيتى» آن خواهم پرداخت.

بايد بگويم كه مفهوم انتظار نزد ما معنى حقيقى خود را از دست داده و منحرف شده است. ما انسان‌ها، به بهانه انتظار، از مسئوليت‌هاى خود شانه خالى مى‌كنيم و كار و تلاش را در انتظار ظهور صاحب‌الزمان (ع) رها كرده‌ايم. اين انحراف در همه ارزش‌ها اتفاق افتاده و براى بهره‌مند نشدن از ارزش‌ها ابزارى شده است. امّا حقيقت اين است كه انديشه انتظار در حيات اين مذهب نقش مهمى داشته است؛ زيرا اميد، همان زندگى در آينده و راه آينده و وسيله پيوند آدمى به آينده است. فردى كه‌