نويسنده ارجمند كتاب «مكيال المكارم»، در بخش چهارم كتاب خود، جمال و زيبايى حضرت مهدى (ع) را يكى از ويژگى‌هاى آن حضرت مى‌شمرد و مى‌نويسد: «بدان كه مولاى ما حضرت صاحب‌الزمان (ع)، زيباترين و خوش صورت‌ترين مردم است؛ زيرا شبيه‌ترين مردم به پيامبر اكرم (ص) است».[١]

از بررسى روايات و مطالعه حكايت‌هاى نيك‌بختانى كه توفيق زيارت آن امام را يافته‌اند، برمى‌آيد كه قامت و رخسار نازنين امام عصر (ع) در كمال زيبايى و اعتدال بوده و سيماى مباركش، دل‌ربا و خيره‌كننده است.

همين قامت رعنا و رخسار دل‌ربا موجب شده است هزاران عاشق دل‌سوخته در آغاز هر صبح بازارى و التماس از خداى خود چنين بخواهند:

«خداوندا! آن چهره زيبا و جمال دل‌آرا را به من بنماى و چشمان مرا با يك نظر به او روشنايى بخش».[٢]

از آنجا كه آشنايى بيشتر با صفات و خصال يوسف زهرا، حضرت مهدى (ع) راهى براى شناخت مدعيان دروغين به شمار مى‌آيد و افزون بر اين مى‌تواند موجب انس و ارتباط شيعيان با آن عزيز غايب از نظر باشد، با بهره‌گيرى از كلمات معصومان (ع) و حكايت‌هاى نقل شده از تشرّف يافتگان، به بررسى اين موضوع مى‌پردازيم. باشد تا به مصداق «وصف العيش نصف العيش»، ما هم از آن جمال دل‌آرا بهره‌مند شويم. روايات فراوانى در توصيف جمال دل‌آراى آخرين حجت خدا، حضرت مهدى (ع) وارد شده است كه در مجموع آنها را به دو بخش مى‌توان تقسيم كرد:

الف) رواياتى كه به توصيف كلى سيرت و صورت آن حضرت، بسنده و از ايشان به عنوان شبيه‌ترين مردم به رسول خدا (ص) ياد كرده‌اند كه از آن جمله به روايات زير مى‌توان اشاره كرد:

١. از جابر بن عبدالله انصارى نقل شده است كه پيامبر گرامى اسلام (ص) فرمود:

«مهدى از فرزندان من است. اسم او، اسم من و كنيه او، كنيه من است. او از نظر خَلق و خُلق، شبيه‌ترين مردم به من است».[٣]

٢. احمد بن اسحاق بن سعد قمى مى‌گويد: از امام حسن عسكرى (ع) شنيدم كه مى‌فرمود: «سپاس از آن خدايى است كه مرا از دنيا نبرد تا آنكه جانشين مرا به من نشان داد. او از نظر آفرينش و اخلاق، شبيه‌ترين مردم به رسول خدا (ص) است».[٤]

با توجه به اين روايات، همه خصال و صفاتى را كه در قرآن و روايات به پيامبر گرامى اسلام نسبت داده شده است، به وجود مقدس امام مهدى (ع) نيز مى‌توان نسبت داد. رواياتى كه به توصيف ويژگى‌هاى ظاهرى پيامبر اكرم (ص) پرداخته‌اند، فراوانند. در اينجا به يكى از آنها اشاره مى‌كنيم. در روايتى كه از امام محمد باقر (ع) نقل شده، ويژگى‌هاى ظاهرى پيامبر خاتم چنين توصيف شده است:

«رخسار پيامبر خدا، سپيد آميخته به سرخى و چشمانش سياه و درشت و ابروانش به هم پيوسته و كف دست و پايش پر گوشت و درشت بود؛ بدان سان كه گويى طلا بر انگشتانش ريخته باشد. استخوان دو شانه‌اش بزرگ بود. چون به كسى روى مى‌كرد، به خاطر مهربانى شديدى كه داشت، با همه بدن به جانب او توجه مى‌كرد. يك رشته موى از گودى گلو تا نافش روييده بود، انگار كه ميانه صفحه نقره خالص، خطى كشيده شده باشد. گردن و شانه‌هايش مانند گلاب‌پاش سيمين بود. بينى كشيده‌اى داشت كه هنگام آشاميدن آب نزديك بود به آب برسد. هنگام راه رفتن محكم قدم برمى‌داشت كه گويا به سرازيرى فرود مى‌آيد. بارى، نه قبل و نه پس از پيامبر خدا كسى مثل او ديده نشده است».[٥]

ب) رواياتى كه خصال و سيماى امام مهدى (ع) را به تفصيل بيان كرده و ويژگى‌هاى آن حضرت را يك به يك برشمرده‌اند. برخى از رواياتى كه در اين زمينه وارد شده، به شرح زير است:

١. پيامبر گرامى اسلام، امام مهدى را شبيه خود معرفى كرده، در توصيف او مى‌فرمايد: «پدر و مادرم به فداى او كه هم‌نام من، شبيه من و شبيه موسى زاده عمران است. بر [بدن‌] او نوارهايى [جامه‌هايى‌] از نور است كه از شعاع قدس روشنايى مى‌يابد».[٦]

٢. آن حضرت در روايت ديگرى در