خود، وصيت مكن كه ديگر غيبت دوم [تامه‌] رخ داده است. ديگر ظهورى نيست، مگر به اذن خداوند و آن، پس از مدتى دراز و بعد از آنكه دل ها سخت شد و زمين از ستم پر شد، رخ خواهد داد. به زودى از شيعيانم، كسانى خواهند آمد كه ادّعاى ديدار (مشاهده) مرا مى كنند. آگاه باشيد هر كس پيش از خروج سفيانى و صيحه ى آسمانى ادّعاى ديدار مرا كرد، دروغ گو و افترا زننده است.»[١]

اين توقيع شريف، زمينه ساز بحث و گفت و گوهاى فراوانى در زمينه ى امكان يا عدم امكان ملاقات حضرت مهدى (ع) در زمان غيبت شده و علماى شيعه را به اظهار نظر در اين زمينه واداشته است.[٢] آنچه از مجموع اين بحث و گفت و گو ها بر مى آيد، اين است كه در اصل امكان ملاقات با آن جضرت ترديدى نيست و اينكه افراد زيادى در طول دوران غيبت كبرا به اين شرافت رسيده اند، گواه روشنى بر اين مدعاست. با اين حال، سخن در شرايط و ويژگى هاى آن است.

يكى از نكته هايى كه همه ى علماى شيعه در اين زمينه بر آن اتفاق نظر دارند، اين است كه در عصر غيبت كبرا، باب نيابت و سفارت، به گونه اى كه در مورد نايبان خاص آن حضرت و در دوران غيبت صغرا وجود داشت، بسته شده است. از اين رو، هيچ كس نمى تواند ادعا كند كه با آن حضرت در ارتباط است و هر زمان اراده كند، مى تواند با ايشان ملاقات كند يا به طور خاص از سوى ايشان نيابت يافته است كه امورى را به انجام رساند يا دستور هايى را به مردم ابلاغ كند.

نكته ى ديگرى كه بسيارى از علماى شيعه در كتاب ها و آثار خود به آن اشاره كرده اند، اين است كه ملاقات با امام زمان (ع) مستلزم شايستگى هاى ويژه اى است كه حتى بسيارى از بزرگان به آن دست نيافتند و گروهى هم كه به اين توفيق دست يافتند، با تلاش هاى فراوانى بوده است.

حضرت آيت الله جوادى آملى در اين زمينه مى فرمايد: «امام (ع)، وحيد دهر است. مثل شمس آسمان است. همان طور كه شما با دستتان نمى توانيد به آفتاب برسيد، نمى توانيد به راحتى به امام برسيد.»[٣]

حضرت آيت الله ناصرى نيز وجود «سنخيّت» را شرط لازم برى حصول تشرّف دانسته و مى فرمايد: تنها كسانى مى توانند آن حضرت را ببينند و ايشان را باز شناسند كه خود از بعد مادى عالم خارج شده باشند و با آن حضرت كه سلطان عالم مجرّدات هستند سنخيت برقرار كرده باشند. از اين روست كه «سنخيّت» را نخستين و مهم ترين شرط براى حصول تشرّف مى دانيم .... دو شى‌ء تنها به اين شرط مى توانند به هم منضمّ شوند و پيوستگى يابند كه از سنخيت نسبت به يكديگر بهره مند باشند. حال اگر كسى سنخيت با عالم ماده و ماديات نداشته باشد، نمى تواند هم سنخ عالم مجردات باشد و با فرشتگان و برتر از آنان، حضرت ولىّ عصر (ع) ارتباط برقرار كند.»[٤]

ايشان در ادامه ى سخنان خود، پيراستن نفس از رذايل اخلاقى (تخليه) و آراسته شدن به صفات پسنديده (تحليه) را تنها راه ايجاد سنخيت مى داند: «تخليه ى نفس از رذائل اخلاقى و تحليه ى آن به صفات پسنديده، تنها راه ايجاد سنخيت و زان تشرّف يافتن به محضر آن حضرت است؛ چه، مادام كه نفس انسان از صفات رذيله تخليه نشود و به صفات حميده آزين نبندد، حجاب هاى نفسانى مانع از ديدن خورشيد وجود آن حضرت است.»[٥]

با توجه به آنچه گفته شد، بايد بسيار مراقب بود كه در طرح موضوع ملاقات با امام زمان (ع) به گونه اى رفتار نكنيم كه مردم گمان كنند هر كس مى تواند ادّعاى رؤيت كند و هر ادّعايى را هم به راحتى مى توان پذيرفت.