ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ١١٧ - يهوديت و مسيحيت؛ گسسته از مبدأ و معاد
دقيقه به يك جايى وصل بشويم همين كفايت مىكند. اين ترفندى است كه كليساى كاتوليك و مسيحيت انديشيده است تا به اين صورت، مطالب دينى خودش را با رنگ و لعاب بسيار زيبايى به خورد ديگران بدهد و خود را از سختى گفتوگو و مذاكره علمى برهاند.
مدرّسان هموطن ما نمىدانند كه به جاى الهيات آپولوجتيك يك رشته مهمّ الهياتى به نام الهيات بنيادى تأسيس شده كه بنيادهاى عقيدتى و الهياتى اديان ديگر را در بازخوردى كه از ديگران مىگيرند براى توجيه عقلانى در اختيار ديگران قرار مىدهند. الهيات و الهىدانان، رشتهها و تخصصهاى مختلفى دارند: الهيات دگماتيك(dogmatic theology) ، الهيات كتاب مقدس(biblical theology) ، الهيات ايتولوژيك(ethologic theology) ، الهيات اخلاق(moral theology) ، الهيات بنيادى و .... متخصص و متألّه رشته الهيات بنيادى وظيفهاش اين است كه براى ما مفاهيم اساسى و بنيادى مسيحيت را طورى جلوه دهد و تفسير كند كه ما به اين حقيقت برسيم كه مسيحيت عقلستيز نيست؛ يعنى اينكه گفته مىشود تثليث؛ يعنى خدا يكى است؛ يكى يعنى سه تاست، سه تا يعنى يكى؛ اين لطيفه نيست و واقعيت دارد. توحيد در عين تثليث؛ يعنى يكى سه تاست و سه تا يكى. هيچ بشرى در طول تاريخ پيدا نشده است كه اين را توجيه كند. قرآن در مقابل اين مطلب موضع گرفته تا آن را تصحيح كند. آنها مىخواهند ثابت كنند كه اين عقيده عقلستيز نيست و حتماً عقلپذير است، لذا مىگويند شما ابتدا تعميد بيابيد بعداً درك خواهيد كرد؛ يك ترفند بسيار زيبا. الآن در تهران با همين توجيهات رشد گرايش به مسيحيت، ٦٠ در صد بيشتر از سالهاى قبل شده است. خيلى از دانشمندان امروز از طريق همين توجيهات دست از دين كشيده و به سمت معنويت منهاى دين و اخلاق، ايمانگرايى منهاى اسلامگرايى روى آوردهاند. طبق آموزههاى قرآن كريم در اينكه دين در آينده وجود خواهد داشت شكى نداريم؛ زيرا انسان فطرتاً طالب ايجاد رابطه خاص با خدايى است كه از طريق وحى- همان وحى رسالى- به مردم معرفى شده است.
براى ما كه ديندار هستيم اين سؤال مطرح است كه دين آينده چه دينى خواهد بود. علاوه بر متخصصان الهيات بنيادى، دانشمندان آيندهشناس يا فتورولوگها(futurologs) نيز به اين موضوع مىپردازند. گفته مىشود اينها انسانهاى كمحوصلهاى هستند كه منتظر فرارسيدن حوادث تاريخى نماندهاند و مىخواهند براى سالهاى آينده تصميم بگيرند. فتورولوگها معمولًا بيشتر پيشگويىها و گمانهزنىهايشان را متوجه حقايق بيولوژيك مىكنند. اخيراً آلمان فيلمى ساخته كه در آن تصويرى از قاره اروپا را در ٢٤٠ ميليون سال آينده ارائه كرده است؛ كه مثلًا در اروپا از روسيه تا ايتاليا و اسپانيا، چه حوادثى اتفاق خواهد افتاد. چه حيواناتى دوباره به وجود خواهند آمد، طبيعت چگونه ديده خواهد شد و زمين و انسانها چه شكلى پيدا خواهند كرد. جالب است كه در اين فيلم هيچ نقشى براى انسانها قائل نشدهاند؛ چون انسان امروز دچار خودفراموشى است.
در دايرةالمعارفهاى دين، شايد بيش از هزار تعريف از دين وجود دارد و اين تعريفها هم تا قيامت ادامه خواهد داشت و هيچ كس را به جايى نخواهد رساند. ما بايد در تعيين مصاديق دين، دينهايى را بررسى كنيم كه امروز دينهاى زنده دنيا هستند. در ميان دينهاى زنده دنيا، سه دين وحيانى هستند: يهوديت، مسيحيت و اسلام. چند دين غير وحيانى نيز هستند كه عبارتند از: بوديسم و هندويسم. اين دينها قرار است ادامه پيدا كنند، چون براى آينده برنامه دارند و در نظام الهياتى و آموزههاى دينىشان براى آينده انسان برنامهريزى شده است. يعنى انسان مؤمن به اين اديان با ايمانى كه به اين آموزهها دارد، مىتواند براى آينده خودش برنامهريزى كند.
يهوديت و مسيحيت؛ گسسته از مبدأ و معاد
بعضى از اين اديان مشكلاتى دارند كه لزوماً با اديان ديگر قابل تطبيق نيستند. بعضى از آنها گسسته از مبدأ هستند، با مبدأ (خدا) كارى ندارند و بعضىگسسته از معادند. بعضى از اديان از دنيا بريدهاند و با دنيا كارى ندارند و بعضى از انسان بريدهاند و با انسان كارى ندارند. امروزه حركتهايى دينى در داخل مسيحيت و يهوديت وجود دارد كه با خدا هم كارى ندارند.
در اوّلين سِفر «كتاب مقدس»- سِفر پيدايش- كه به قصه پيدايش جهان و انسان مىپردازد، پس از آنكه خلقت آب، خاك، انسان و ... را مطرح مىكند به ترتيب ايام به هفتمين روز مىرسد و مىگويد كه در اين روز خدا استراحت كرد. در مقابل اين ديدگاه، در قرآن كريم تصريح شده است كه: «كلّ يومٍ هو فى شأنٍ.» ١ خدا اصلًا استراحت نمىكند. انديشه فلسفى كه در قرون ١٨ و ١٩ پيدا شد و الآن نيز مطرح است، يكى از صفاتى را كه براى خداوند قائل است او را «ساعتساز لاهوتى» مىخواند؛ به اين معنى كه خداوند ساعت عالم را