در زمينه ى موضوع ملاقات با امام زمان (ع) بايد توجه داشت كه ديدن امام زمان (ع) به خودى خود نمى تواند فضيلت باشد، بلكه آنچه فضيلت است، رسيدن به مقام معرفت امام و بصيرت داشتن نسبت به جايگاه ايشان در هستى است.

حضرت آيت الله جوادى آملى در اين زمينه مى فرمايد: «در زمان پيامبر (ص) كه مقامش بالاتر از همه ى ائمه (ع) است، كم نبودند كسانى كه وجود مبارك حضرت را مى ديدند، امّا خداى سبحان درباره ى آن ها در قرآن فرمود: «وَتَراهُمْ يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ وَ هُمْ لا يُبْصِرُونَ؛[١] آنها را مى بينى كه به تو نگاه مى كنند ولى تو را نمى بينند.» اهل نظرند ولى اهل بصيرت نيستند. اگر ما سعى كنيم وجود مبارك امام زمان (ع) ما را ببيند، هنر است.»

در قرآن كريم آمده است: خدا كه به كلّ اشياء بصير است روز قيامت به يك عده نگاه نمى كند: «وَلا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ لا يُزَكِّيهِمْ.»[٢] آن نگاه تشريفى را نسبت به عده اى اعمال نمى كند. اگر ما واقعاً در مسير صحيح حركت كنيم، حضرت ما را مى بيند، و ديدن و نظر تشريفى ايشان براى ما شرف است و گرنه ديدن فيزيكى كار ساز نيست. همچنان كه خيلى ها پيامبر اكرم (ص)، امير مؤمنان (ع) و حضرت زهرا (ع) را مى ديدند، ولى بصيرت نداشتند. ديدن هاى تشريفى مهم است، نه نگاه صورى، البته گاهى همان نگاه صورى هم پديد مى آيد و انسان وجود حضرت را از نزديك زيارت مى كند وفيضى مى برد و مشكل او هم به بركت حضرت از طرف ذات اقدس اله حل مى شود، امّا مهم همان ديدن از روى بصيرت است.[٣]

حضرت آيت الله ناصرى در زمينه ى علاقه ى امام عصر (ع) براى ديدار شيعيان خود مى فرمايد: «حضرت ولىّ عصر (ع) فيّاض بالعرض هستند و اگر شرايط تشرّف در كسى فراهم شود، ايشان بخل نمى ورزند و فرد لايق را به حضور مى پذيرند. گذشته از اين، ايشان علاقه ى خاصّى به شيعيان خود دارند و از اين رو، خود در پى ملاقات اولياى خويشند؛ چه، ديديم كه وظيفه ى آن حضرت در دوران غيبت و نيز ظهور، رسانيدن موجودات به كمال لايق خود است و اگر موجودى آن چنان مراتب كمال را طى كند كه گذر از مراتب بعدى منوط به تشرّف به محضر ايشان باشد، وظيفه ى آن حضرت اقتضا مى كند كه او را به حضور بپذيرند و در وادى كمال، راهنماى او باشند.

علاقه ى آن حضرت به شيعيانى كه در مسير تكامل گام بر مى دارند، به گونه اى است كه خود طالب ملاقات اينانند؛ چه، هيچ امرى همچون تكامل انسان ها نمى تواند آن حضرت را شادمان سازد.»[٤]

براى تكميل اين مطلب خوب است كه اشاره اى داشته باشيم به پاسخ روحانى وارسته و پارسا مرحوم حجت الاسلام والمسلمين شيخ محمد تقى بهلول (ره).[٥]

ايشان در پاسخ به اين پرسش كه: «چه وقت مى شود به حضور آقا امام زمان (ع) مشرّف شد؟» مى فرمايد: «با تقوا باشد؛ وقتى كه بين شما و حضرت (ع) سنخيّت باشد.»

سپس مى فرمايد: «ديدن امام زمان (ع) مهم نيست، مهم اين است كه او ما را ببيند، خيلى ها هم على (ع) را ديدند، امّا دشمن او شدند. اگر كارى كرديم كه نظر آن ها را جلب كنيم، آن ارزش دارد.»[٦]

با اميد به آنكه از اين پس، همه ى ما با دقت و وسواس بيشترى از موضوع ملاقات و تشرّفات صحبت كنيم و مردم ما نيز با حساسيت بيشترى با كتاب ها و نشرياتى كه به طرح افراطى اين موضوع مى پردازند، برخورد كنند.[٧]

پى‌نوشت‌ها:

[١]. كتاب الغيبة (طوسى)، صص ٢٤٢ و ٢٤٣.

[٢]. ر. ك: هادى دانشور، مقاله «تشرّفات بين نفى و اثبات»، مجله موعود، سال اوّل، ش ١، ٣ و ٥، فروردين- دى ١٣٧٦.

[٣]. ر. ك: جوادى آملى، «اين ماييم كه غايبيم» (متن سخنرانى)، موعود، سال نهم، ش ٤٨، آبان ١٣٨٣.

[٤]. آب حيات: مجموعه سخنرانى هاى حضرت آى تالله ناصرى در مورد امام زمان (ع)، تدوين و گردآورى: مجيد هادى‌زاده.

[٥]. همان، ص ٣٥٠.

[٦]. اين ماييم كه غايبيم (متن سخنرانى)، موعود، سال نهم، ش ٤٨، آبان ١٣٨٣.

[٧]. آب حيات، ص ٣٥٩.

[٨]. سوره اعراف (٧)، آيه ١٩٨.

[٩]. سوره آل عمران (٣)، آيه ٧٧.

[١٠]. عبدالله جوادى آملى، توصيه‌ها، پرسش‌ها و پاسخ‌ها در محضر حضرت آيت الله جوادى آملى، تنظيم: تدوين نهاد نمايندگى مقام معظم رهبرى در دانشگاه‌ها، چاپ سوم: معارف، ١٣٨٥، صص ١٦٩ و ١٧٠.

[١١]. آب حيات، ص ٣٥٥.

[١٢]. مقام معظم رهبرى درباره شخصيت اين مرد بزرگوار مى فرمايد: «نود سال از يك قرن عمر خود را به خدمت به مردم و عبادت خداوند گذرانيد. زهد و وارستگى او، تحرك و تلاش بى وقفه پيكر نحيف او، ذهن روشن و فعال او، حافظه بى‌نظير او، دهان هميشه صائم او، غذا و لباس و منش فقيرانه او، شجاعت و فصاحت و ويژگى هاى اخلاقى برجسته او، از اين مؤمن صادق، انسانى استثنايى ساخته بود.» افق حوزه (هفته نامه خبرى حوزه هاى علميه)، شماره ٤١، دوشنبه ١٧ مرداد ١٣٨٢.

[١٣]. عباس موسوى مطلق، ملكوتى خاك‌نشين: سيرى در زندگى حاج شيخ محمدتقى بهلول (ره)، چاپ اوّل: قم، هنارس، ١٤٢٥ ه. ق، ص ٩٦.

[١٤]. براى مطالعه بيشتر در اين زمينه، ر. ك: مرتضى آقا تهرانى، سوداى روى دوست: راه كارهاى عملى ديداربا حضرت ولى عصر (عج)، چاپ اول: قم، احمديه، ١٣٨٤.