چقدر زشت است و قبيح كه انسان باطنش مريض و بد سيرت و ظاهرش زيبا و آراسته باشد يعنى بد باطن و خوش ظاهر باشد كه منافق است و منافق در اسفل السّافلين جهنم است.

كلمه ٨- قال أمير المؤمنين ٧: لا تسألوا إلّا اللّه فإنّه إن أعطاكم أكرمكم و إن منعكم خازنكم‌[٢].

از غير خدا سؤال نكنيد و هرچه مى‌خواهيد از خدا سؤال كنيد كه خدا اگر اعطا كرد با اكرام عطا مى‌كند و اگر منع كرد ذخيره براى شما حفظ مى‌كند «به خلاف‌

[١] - اين كلمه مطابق مصادرى كه نام مى‌بريم بدين گونه است كه اختيار كرده‌ايم:« ما اقبح بالإنسان باطنا عليلا و ظاهرا جميلا». غرر و درر آمدى، ط نجف، ص ٣١٢، س ٩؛ و ط صيدا، ص ٢٣١، س ٢٠؛ و شرح آقا جمال خوانسارى، ج ٦، ص ٩٧، ش ٩٦٦١.

صورت عبارت اين كلمه در طبع سابق بدين گونه است:« ما أقبح بالانسان أن يكون له باطنا عليلا و ظاهرا جميلا» كه تصرّفى سخت نادرست از نسّاخ شده است چه اين كه در اين صورت بايد عبارت بدين نهج باشد؛« ما أقبح بالإنسان أن يكون له باطن عليل و ظاهر جميل»؛ علاوه اين كه در هيچ اصلى، اضافه« أن يكون له» نقل نشده است و هريك از« باطنا» و« ظاهرا» تميز است، نظير و مشابه كلمه ديگر آن حضرت ٧ كه فرمود:« ما أقبح بالإنسان ظاهرا موافقا و باطنا منافقا»( غرر و درر آمدى، ط نجف، ص ٣٠٩، س ١١؛ و ط صيدا، ص ٢٢٩، س ١٠؛ و شرح آقا جمال، ج ٦، ص ٧١، ش ٩٥٥٩).

و ترجمه اين كلمه هفتم در شرح محقق خوانسارى بدين صورت است:« چه زشت است به آدمى باطنى بيمار و ظاهرى زيبا».

شگفت اين كه عبارت نسخه خطّى غرر و درر كه مكرّر از آن نام برده‌ايم، به جاى« ما اقبح» در اين كلمه گويد:« ما أحسن»؛ و صورت تمام آن بدين وجه است:« ما احسن بالإنسان باطنا عليلا و ظاهرا جميلا» اگر اين عليل از آن علّت كه:

سألتُ حبيبى الوصلَ منه دُعابَةً		و أعْلَمُ أنَّ الوصل ليس يكونُ‌
فمَاسَ دلالًا و ابتهاجاً و قال لى‌		برفقٍ مجيباً( ما سألتَ يَهُونُ)

[٢] - غرر و درر آمدى، ط نجف، ص ٣٤٢، س ١٩؛ و ط صيدا، ص ٢٥٥، س ٤؛ و شرح آقا جمال، ط ١، ج ٦، ص ٣٤١، و چنين ترجمه فرموده است:« سؤال مى‌كنيد مگر از خداى سبحانه، پس بدرستى كه او اگر عطا كند شما را گرامى گرداند شما را، و اگر منع كند شما را بگرداند در آن خير شما را».