حكمت عملى يا اخلاق مرتضوى - الهى قمشهاى، مهدى - الصفحة ٧٦ - كلمه ٩ - قال أمير المؤمنين
مىدارند مىگريزد و جز با عاشقان و دوستان خدا ابدا با كسى انس نمىگيرد.
كلمه ٨- قال أمير المؤمنين ٧: المؤمن إذا نظر اعتبر و إذا سكت تفكّر و إذا تكلّم ذكر و إذا أعطى شكر و إذا ابتلى صبر
[١].
ترجمه: مؤمن هرگاه به چيزى نظر كند به نظر عبرت مىنگرد، و اگر سكوت كند در عظمت و حكمت خدا فكر مىكند و هرگاه سخنى گويد به ذكر خدا زبان گشايد، و هرگاه خدا به او چيزى عطا كند شكر مىكند و اگر مبتلا به بليّهاى شود صبر در بلا كند.
شرح: مؤمن به هرچه نظر كند نظر عبرتست «نظر خداىبينان ز سر هوا نباشد» چون خاموش باشد سكوتش فكر تست مانند مردم غافل از خدا نيست بلكه به ياد خدا و به فكر عظمت و حكمتهاى الهى است و اگر نعمتى خدا به او عطا كند به شكر آن نعمت مىپردازد كه شكر نعمت مال بذل و احسان است، و شكر نعمت علم تعليم به خلق و ارشاد و هدايت است، و شكر نعمت جاه عدل و محبت به زيردستانست، و شكر هرنعمت صرف كردن آن نعمت است براى غرضى كه خداى براى آن غرض آن نعمت را عطا كرده است و اگر مؤمن را بلائى رسد چون مرض و فقر و مرگ فرزند در بلا جزع نمىكند زيرا بلا را هم نعمتى از خدا مىداند و صبر مىكند تا خدا جزاى صابران به وى عطا كند كه إِنَّما يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسابٍ[٢].
كلمه ٩- قال أمير المؤمنين ٧: الصبر ثمرة الإيمان
[٣].
ترجمه: صبر در امور ثمره ايمانست.
شرح: صبر بر سه قسم است، يكى صبر در معصيت كه انسان چون به معصيتى نفس او را دعوت كند به صبر و شكيبائى از لذّت آن معصيت بگذرد و دامن صبر و حلم را در مقابل آن لذّت فانى موقّت از دست ندهد.
دوم صبر بر عبادت كه انسان در نماز و طاعت عجول نباشد و به شتاب در نماز
[١] - غرر و درر آمدى، شرح آقا جمال، ط ١، ج ٢، ص ١٢٧، ش ٢٠٧٥.
[٢] - زمر/ ١١
[٣] - غرر و درر، شرح آقا جمال، ط ١، ج ١، ص ١٧٨، ش ٦٧٩.