حكمت عملى يا اخلاق مرتضوى - الهى قمشهاى، مهدى - الصفحة ٨٤ - كلمه ٨ - قال أمير المؤمنين
دنيا و لذّت روح و بدن و سعادت جسمانى و عقلانى را داراست چنانكه در كتاب خداست كه قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاها[١].
تزكيه نفس سبب آسايش و فلاح و فيروزى دو عالم است كه چون انسان نفس خود را تربيت كند از شهوت و غضب حيوانى پاك و پاكيزه دارد و از صفات رذيله بخل و حسد و كبر و رعونت و خود بينى و غرور و حرص به مادّيات و عادات و خيمه منزّه شود و از اوصاف رذيله ديگر از قبيل دنائت نفس و ترس و ريا و عجب و مكر و خدعه و فريب مردم و ظلم و جفا و خيانت، روح خود را پاك گرداند و به صفت ايمان و معرفت و حكمت و علم و حلم و شجاعت و عدالت و سخاوت و علوّ همّت و غيره از صفات كمال، روان را بيارايد چنين كس بهترين شغل و شايستهترين كار عالم را پيش گرفته است زيرا در اثر تهذيب روح و تكميل نفس انسان در دو جهان آسايش يابد شخص مهذّب النّفس خدا و خلق، هر دو از او خشنودند و بالنتيجه در دنيا خوش و در آخرت به آسايش و مقامات رفيع نائل گردد چون بيان شد كه درجات بهشتى و رفيعترين مقام آن براى نفوس قدسيّه مهذّب از اخلاق رذيله و متّصف به صفات فاضله است بلكه نفوس قدسى منوّر به نور علم و اخلاق نه بس بهشتى بلكه خلاق بهشت رضوانند. در حديث است كه بهشت مشتاق اهل ايمانست و دوزخ به مؤمن گويد زود بگذر كه نور تو آتش مرا خاموش مىسازد نتيجه آنكه براى سعادت هردو جهان شايستهترين كار عالم، تهذيب نفس ناطقه است.
كلمه ٨- قال أمير المؤمنين ٧: ترك الشّهوات أفضل عبادة و أجمل عادة
[٢].
ترجمه: فرمود ترك شهوتها بهترين عبادت حضرت احديت است و نيكوترين عادت انسانيست.
شرح: يعنى هركس از لذّات فانى حيوانى كه مانع توجّه به خدا و طلب علم و معرفت و اعمال صالح است بگذرد و بر شهوات نفسانى پشت پا زند و اسير هواى نفس نگردد تا بر نفس فائق و فاتح شود اين كار بهترين عبادت خدا و نيكوترين
[١] - شمس/ ١٠
[٢] - غرر و درر آمدى، شرح آقا جمال، ج ٣، ص ٢٩٧، ش ٤٥٢٧.