حكمت عملى يا اخلاق مرتضوى - الهى قمشهاى، مهدى - الصفحة ١٠٤ - كلمه ٩ - قال أمير المؤمنين
ترجمه: خردمند را سزد كه در دنيا به كار آخرت پردازد و توشه و ذخيره براى آن جهان بسيار بردارد.
شرح: چون مرگ انسان يعنى انتقال و سفر او به جهان ديگر حتمى است پس عاقل غافل از اين معنى نباشد و دائم به فكر روز مراجعتش به وطن اصلى است كه آنجا ملك باقى و سراى ابدى است لذا به كار علم و معرفت و عمل صالح و احسان به خلق كه ذخيره و توشه سفر آخرت است مىپردازد. در كلمه ديگر فرمودند: ثوب العلم يخلّدك و لا يبلى و يبقيك و لا يفنى. لباس علم و تقوى هميشه نو و مخلّد و ابدى است و كهنه نشود و در عالم بقا بر تن تست و هرگز فانى نگردد.
معاد آخرت:
آخرت يعنى سراى ديگرى كه پس از مرگ بدان منزل مىرويم و آنجا را تمام انبياء و اولياء و حكماى الهى با دليل و برهان واضح بر خلق ثابت كردهاند و آيات قرآن و سخنان على ٧ در نهج البلاغه و ساير اخبار و ادلّه حكماى اسلام و غيره همه بر آن متفقند، انبياء و اولياء ديدهاند و حكماى الهى و علماى ربّانى به مقام علم اليقين و عين اليقين رسيدهاند.
كلمه ٩- قال أمير المؤمنين ٧: لا تدرك ما تريد [من ظ] الآخرة إلا بترك ما تشتهى من الدّنيا
[١].
ترجمه: هرگز به آنچه در عالم آخرت مىخواهى نمىرسى الّا به ترك شهوت عالم دنيا.
شرح: عالم دنيا سراى بدن حيوانى و آخرت منزل جان قدسى است و دنيا يعنى جهان پست و بىثبات و آخرت عالم بلند رتبه باقى و دايم و آن دو مقابل يكديگرند
[١] - قوله:« كه فرموده: حلاوة ...» غرر و درر آمدى، ط نجف، ص ١٦٨، س ١١؛ و ط صيدا، ص ١٢٢، س ٥، و شرح آقا جمال، ج ٣، ص ٣٩٨، ش ٤٨٨١.
و لكن صورت خبر بدين گونه است:« حلاوة الدنيا توجب مرارة الآخرة و سوء العقبى» و نسخه خطّى غرر و درر نيز با آنها موافق است.
قوله:« و در كلمه ديگر فرمود: افضل ...» غرر و درر آمدى، ط نجف، ص ٨٨، س ١٤؛ و ط صيدا، ص ٦٤، س ١٠؛ و شرح آقا جمال، ج ٢، ص ٣٩٣، ش ٢٩٧٠.