حكمت عملى يا اخلاق مرتضوى - الهى قمشهاى، مهدى - الصفحة ٩٠ - كلمه ٣ - قال أمير المؤمنين
ترجمه: حسن خلق و اخلاق پسنديده، موجب محبّت خدا و خلق و منشأ مروّت و فتوّت و مردانگى است.
شرح: هر كه با خلق خدا اعمّ از خانواده خود «زن و فرزندان و خويشان» و رفيقان و همسايگان، خلق نيكو دارد و به اخلاق خوش معاشرت كند همه او را دوست مىدارند و نزد هركس محبوب و محترم است و بالنتيجه در دنيا رزق وسيع و در آخرت، مقام رفيع خواهد يافت «و بايد اين نكته را بدانيم» كه خلق نيكو نه تنها زبان خوش است بلكه اتّصاف روح پاك به محبّت و سيرت انصاف و مروّت و عدل و امانت است و وفاى به عهد و صدق و صفا و يكرنگى است و علم و حلم و معرفت و احسان به خلق است.
كلمه ٣- قال أمير المؤمنين ٧: لا عيش أهنأ من حسن الخلق
[١].
ترجمه: هيچ زندگانى و عيشى گواراتر از حسن اخلاق نيست.
شرح: آنكس را كه خلق نيكوست شهوت و غضبش به فرمان عقل است و عقل عاقبتانديش است و سلامت و عافيت و صحّت جسم و جان را در كارها منظور مىدارد و كارى كه نارواست در دنيا يا در آخرت موجب ناراحتى انسانست از او صادر نمىشود. در اثر حسن خلق شخص هميشه با عيش خوش و دلى شاد و بىمزاحمت و بدون غم و اندوه زندگانى را بسر مىبرد در خانه خلق خوش موجب نشاط اهل منزلست و همسايگان، و در محيط موجب محبوبيت نزد عموم و بالنتيجه موجب رضاى خدا و خلق است پس در دو عالم صاحب اخلاق نيكو خوشترين زندگانى را خواهد داشت و در كلمه ديگر مقابل آنرا فرمود: سوء الخلق نكد العيش و عذاب النّفس. خلق بد مايه عيش ناخوش و زندگى پرغم و اندوه و رنج است و در كلمه ديگر فرمود: من ساء خلقه ضاق رزقه. شخص بد خلق تنگ روزيست، و رزق روحش كه علم است نيز كم است.
[١] - غرر و درر آمدى، شرح آقا جمال، ط ١، ج ٦، ص ٣٩٩، ش ١٠٧٦٥.
قوله:« و در كلمه ديگر مقابل آنرا فرمود ...» غرر و درر آمدى، شرح آقا جمال، ج ٤، ص ١٥٠، ش ٥٦٣٩.
قوله:« و در كلمه ديگر فرمود: من ساء ...» غرر و درر آمدى، شرح آقا جمال، ط ١، ج ٥، ص ٢١١، ش ٨٠٢٣.