شيداي روح الله (سيري در زندگي آيت الله حاج آقامجتبي حاج آخوند) - مُهری، محمد جواد - الصفحة ٤٢ - آية الله العظمي ملا حسينقلي همداني

صحبت‌ها شدم واز آقا سيدعلي خواستم تا اجازه دهد من نيز گوش کنم. آقا سيّدعلي فرمود: شما هروقت بياييد مانعي نيست . خدمت آقا سيّدعلي رفتم و ديدم که اصحاب خاصي دارد.[١]

سيد شوشتري در تربيت ملاحسين قلي همداني اهتمام بسياري داشت.

شيخ آقا بزرگ تهراني مي‌نويسد: استاد آخوند، مرحوم شوشتري چون از لياقت واستعداد ذاتي او خبر داشت و اميد داشت که وي افراد زيادي تربيت وبه راه سعادت راهنمايي کند، عنايت زيادي به او داشت.[٢]

مي‌گويند: وقتي آخوند ملاحسين قلي مريض مي‌شود طبيب مي‌گويد پول زيادي براي معالجه او لازم است! آية الله شوشتري مي‌فرمايد: چنانچه پول زيادي خرج شود تا او يک ساعت بيشتر براي اسلام زنده بماند، براي اسلام مفيد است.[٣]

آخوند همداني پس از درگذشت شيخ انصاري، درفقه واصول، نزد ديگران شاگردي نکرد، زيرا نيازي بدان نداشت. او از عراق خارج نشد، بلکه در خانه منزوي بود و عهده‌دار فتوا و مرجعيت نشد. اگرچه دنبال رياست نيفتاد، ولي خواص اهل علم وتقوا، او را رها نکردند و دراطراف شمع وجودش حلقه زدند واز او خواستند درسي شروع کند؛ ايشان هم پذيرفت ولي با اين حال، به آن تظاهر نمي‌کرد واز اظهار فضل و مطرح شدن به عنوان مدّرس درس خارج، بيزار بود و در منزلش تدريس مي‌کرد.

[١]. این سخن از آیة الله آخوند ملاعلی همدانی با واسطه از ملاحسین قلی همدانی نقل شده است.

( آیة الله سیّد موسی زنجانی، مقالات کنگره‌ی شیخ اعظم انصاری، ص ١٩).

[٢]. نقباءالبشر، ج ٢، ص ٦٧٤ .

[٣]. خلاصه مقالات کنگره بزرگداشت ملاحسین قلی همدانی، ص ٣١‌.