شيداي روح الله (سيري در زندگي آيت الله حاج آقامجتبي حاج آخوند) - مُهری، محمد جواد - الصفحة ٣٩ - آية الله العظمي ملا حسينقلي همداني

وديني گام بردارد، سبب شد، پس از سپري شدن ايام کودکي حسين ‌قلي، او را به تهران آورد تا مباحث آغازين علوم اسلامي را در حوزه تهران فراگيرد.

همداني نوجوان، مقدمات را با شوق زياد ودر زماني کوتاه فرا گرفت، سپس دروس سطح را نزد بعضي از فضلاي حوزه تهران تحصيل کرد، پس از آن، ازمحضرشيخ عبدالحسين تهراني، معروف به شيخ العراقين استفاده برد.

ملاحسين ‌قلي آن گاه به سبزواررفت. او مدتي درآنجا توقف کرد واز حوزه درس فيلسوف بزرگ، حاج ملاّهادي سبزواري، توشه‌ها برگرفت. پس ازآن، به شَوَند برگشت وپس ازديدار با نزديکان وتوقفي کوتاه، رهسپارنجف اشرف شد.

آخوندهمداني پرورش يافته دو مکتب فقهي وعرفاني حوزه کهن و گران‌سنگ نجف اشرف است؛ او دردرس دوشخصيت نامي عصرخويش حضور يافت:

١.شيخ مرتضي انصاري (متوفاي١٢٨١هـ ق) : ملاحسين‌قلي در زمان زعامت پيشواي بزرگ تشيع، يعني شيخ انصاري به اين حوزه قدم گزارد وسالياني در دو درس فقه واصول شيخ، شرکت کرد واز شاگردان بنام حوزه استاد بود. تا جايي كه تقريرات فقه واصول شيخ را نوشت.

٢.سيد علي شوشتري (متوفاي١٢٨٣هـ ق) :عارف کامل سيد علي شوشتري، استاد سلوك آخوند همداني است. او يکي از ستارگان آسمان عرفان در عصر اخيرو وصي شيخ انصاري است، هم اواست که برجنازه شيخ نماز خواند.

پس از درگذشت شيخ انصاري، برمنبروي تدريس مي‌کرد وچنان بود که گويا شيخ درس مي‌گويد؛ دروصف او مي‌نويسند:

مرحوم حاج سيد علي شوشتري که اولاد سيّد نعمت الله جزايري واز مجاورين نجف اشرف، ودرورع و زهد وتقوا، سلمان عصر ومقداد دهر خود بود... وبعداز وفات شيخ، امور