شيداي روح الله (سيري در زندگي آيت الله حاج آقامجتبي حاج آخوند) - مُهری، محمد جواد - الصفحة ١٧٩ - نقش ميرزا مسيح در قتل گريباي دوف

جزاينها عوامل متعدد ديگري نيز، موجب بروز آتش جنگ گرديده است که از آن ميان تلاش ها وتوطئه‌هاي گسترده رقيب ها ودشمنان داخلي وخانوادگي عبارس ميرزا قابل ذکر است که گمان مي‌کردند، با آغاز اين جنگ که به شکستش يقين داشتند، عباس ميرزا از مقام ولايت عهدي و نايب السلطنگي معزول خواهد شد.

نقش ميرزا مسيح در قتل گريباي دوف

چنان که اشاره شد، جنگ دوم ايران و روسيه با امضاء قرارداد تحميلي «ترکمانچاي» در روز ٥ شعبان ١٢٤٣ هـ. ق متوقف گرديد، درتهيه وتنظيم مواد و امضاي اين قرارداد از طرف روس‌ها ژنرال پاسکيويچ ـ فاتح ايروان ـ رسماً عامل بود، ليکن مشاور و خواهرزاده او به ـ الکساندرسرگئويچ گريباي دوف ـ درسخت گيري واعمال فشار براي تنظيم آن که صد در صد به زيان ايران وبه نفع روس‌ها بود، نقش اساسي وفراوان داشت. وبه همين دليل بود که با سفارش کتبي ژنرال پاسکيويچ به تزار روس، او جايزه و تشويقي مهمي دريافت نموده[١]، وپس از پايان جنگ به عنوان وزير مختار و ايلچي ـ سفيرـ کشور فاتح روسيه به ايران آمد، تا مواد قرارداد را به اجرا در بياورد.

يکي از مواد اين قرارداد تحميلي و زورگويانه که دراثر ضعف و سستي وناآگاهي رجال حاکم ايران و شيطنت انگليسي‌ها و زورگويي روس‌ها نوشته شده بود مربوط به مبادله اسراء بود.

ماده سيزدهم آن چنين است: «همه‌ي کساني که از دوسوي در جنگ اسير شده باشند، چه درجنگ اخير وچه درجنگ سابق، هم چنين اتباع دو دولت که درهر دو مورد گرفتار شده باشند. به فاصله چهارماه آزادانه پس داده خواهند شد وپس از آنکه خوار وبار وچيزهاي لازم را برايشان آماده کردند ايشان را به عباس آباد روانه خواهند کرد تا بدست

[١]. تاریخ ا جتماعی وسیاسی ایران دردوره معاصر، ج ٢، ص ١٧٧.