سيد مرتضى علم الهدى نيز مى‌گويد: «اگر شيخ ابو جعفر صدوق در اين كه قرآن يكجا نازل شده است بر روايات تكيه كرده باشد، آن‌ها نه موجب علم‌اند و نه مايه يقين. و در مقابل آن‌ها روايات بسيارى است كه خلاف آن را ثابت مى‌كند و قرآن را نازل‌شده در مناسبت‌هاى مختلف مى‌داند. برخى در مكه و برخى در مدينه و احيانا حضرت رسول در پيش‌آمدهايى منتظر مى‌ماند تا آيه يا آياتى نازل شود، اين قبيل آيات در قرآن بسيار است. به‌علاوه خود قرآن صريحا دلالت دارد كه به طور پراكنده نازل شده است: «وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ لا نُزِّلَ عَلَيْهِ الْقُرْآنُ جُمْلَةً واحِدَةً كَذلِكَ لِنُثَبِّتَ بِهِ فُؤادَكَ وَ رَتَّلْناهُ تَرْتِيلًا»[٢] آيه‌ «كَذلِكَ لِنُثَبِّتَ ...» نشان مى‌دهد كه قرآن به طور پراكنده نازل شده است تا موجب استوارى قلب پيامبر گردد»[٣].

نظر دوم: گروهى معتقدند كه در شب قدر هر سال، آن اندازه از قرآن كه نياز سال بود يكجا بر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نازل مى‌شد، سپس همان آيات تدريجا در ضمن سال، بر حسب مناسبت‌ها و پيش‌آمدها نازل مى‌گرديده است. بر اين فرض، مقصود از شهر رمضان- كه قرآن در آن نازل شده است- و همچنين ليلة القدر، يك رمضان و يك ليلة القدر نيست، بلكه همه ماه‌هاى رمضان و همه شب‌هاى قدر هر سال منظور است.

يعنى نوع مقصود است نه شخص. اين نظر را به ابن جريج، عبد الملك بن عبد العزيز بن جريج (متوفاى ١٥٠) نسبت داده‌اند و برخى ديگر از دانشمندان نيز با آن موافقند[٤]. اين نظر با ظاهر تعبير قرآن- چنان‌كه گذشت- منافات دارد و تمام اعتراضاتى كه بر نظر پنجم وارد است بر اين نظر نيز وارد مى‌باشد.

نظر سوم: مقصود از «انزل فيه القرآن» انزل في شأنه يا في فضله القرآن است.

سفيان بن عيينه (متوفاى ١٩٨) مى‌گويد: «معنى الآية: أنزل في فضله القرآن».

[١] محمد بن النعمان( شيخ مفيد)؛ تصحيح الاعتقاد؛ ص ٥٧ و ٥٨.

[٢] فرقان ٢٥: ٣٢.

[٣] رسائل مرتضى؛ مجموعه ١، جواب مسايل طرابلسيّات ٣، ص ٤٠٥- ٤٠٣.

[٤] ر. ك: تفسير كبير رازى؛ ج ٥، ص ٨٥. الدر المنثور؛ ج ١، ص ١٨٩. تفسير طبرسى؛ ج ٢، ص ٢٧٦. الاتقان؛ ج ١، ص ٤٠.