علوم قرآنى - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٧٩ - قرآن در مراحل تكاملى خود

چاپ مصحف‌ها نيز مانند كتابت آن، در دوره‌هاى مختلف رو به كمال داشته است. نخستين بار در حدود سال ٩٥٠ هجرى مطابق ١٥٤٣ ميلادى، قرآن در بندقيه به چاپ رسيد. ولى پس از چاپ، مقامات كليسا به معدوم كردن آن دستور دادند. پس از آن در سال ١١٠٤ هجرى مطابق با ١٦٩٢ ميلادى هنكلمان‌[١] در شهر هامبورگ به چاپ قرآن همت گماشت. پس از وى در سال ١١٠٨ هجرى مطابق با ١٦٩٦ ميلادى ماراكى‌[٢] در «پادو»[٣] به چاپ قرآن دست زد.

به سال ١٢٠٠ هجرى مطابق با ١٧٨٥ ميلادى، مولا عثمان در «پطرزبورگ» روسيه، قرآن را چاپ كرد و اين اولين چاپ اسلامى قرآن بود. نظير آن در «قازان» نيز به چاپ رسيد.

فلوگل‌[٤] نيز در سال ١٢٥٢ هجرى مطابق با ١٨٣٦ ميلادى در شهر «ليپزيگ»[٥][٦] به چاپى مخصوص از قرآن دست زد. اين چاپ از قرآن به علت املاى ساده آن با استقبال بى‌نظير اروپاييان روبه‌رو شد. اما مانند ديگر چاپ‌هاى اروپايى در جهان اسلام توفيقى به دست نياورد.

اولين دولت اسلامى كه به چاپ قرآن اقدام كرد و اقدام آن با موفقيت روبه‌رو شد، «ايران» بود. اين دولت اسلامى دو چاپ سنگى زيبا و منقّح از قرآن تهيه كرد.

اين چاپ‌ها كه در حجمى بزرگ ارائه شده و داراى ترجمه در ذيل هر سطر بود و برخوردار از فهرست‌هاى متعدد بود. اولين نسخه به سال ١٢٤٣ هجرى مطابق با ١٨٢٧ ميلادى در تهران و دومين نسخه در سال ١٢٤٨ هجرى مطابق با ١٨٣٢ ميلادى در تبريز به چاپ رسيد. در اين زمان در هند نيز قرآن چاپ و منتشر شد.

به دنبال آن، از سال ١٢٩٤ هجرى مطابق با ١٨٧٧ ميلادى، تركيه عثمانى به چاپ‌هاى مختلفى از قرآن دست زد كه در نهايت زيبايى و استوارى قرار داشت.

در سال ١٣٢٣ هجرى مطابق با ١٩٠٥ ميلادى، روسيه تزارى به چاپ قرآنى به خط كوفى و به حجمى بزرگ‌همت گماشت؛ كه تصور مى‌رفت يكى از مصحف‌هاى‌

[١] .Hincklemann .

[٢] .Maracci .

[٣] .Padoue .

[٤] .Flugel .

[٥] .Leipzig .

[٦] شهرى بندرى است در شمال ايتاليا.