مدت نزول تدريجى قرآن بيست سال است. نزول قرآن سه سال بعد از بعثت آغاز و تا آخرين سال حيات پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ادامه داشت. ابو جعفر محمد بن يعقوب كلينى رازى (متوفاى ٣٢٨) حديثى آورده است كه حفص بن غياث از امام جعفر صادق عليه السّلام مى‌پرسد: با آن كه نزول قرآن در مدت ٢٠ سال بوده، چرا خداوند فرموده است: «شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ»[١] محمد بن مسعود عياشى سمرقندى (متوفاى ٣٢٠) از ابراهيم بن عمر صنعانى نقل مى‌كند كه به حضرت امام صادق عليه السّلام عرض كرد: چگونه قرآن در ماه رمضان نازل گرديده با آنكه در مدت بيست سال نازل شده است؟[٢] علىّ بن ابراهيم قمى مى‌گويد: از امام صادق عليه السّلام سؤال شد: چگونه قرآن در ماه رمضان نازل گرديد، با آنكه در طول بيست سال نازل شده است؟[٣] امام صادق عليه السّلام در روايات مذكور تصريح فرمودند: «... ثم نزل في طول عشرين عاما ...» كه ابن بابويه صدوق‌[٤] و علامه مجلسى‌[٥] و سيد عبد اللّه شبّر[٦] و ديگران اين نظر را برگزيده‌اند[٧].

سعيد بن مسيّب، (متوفاى ٩٥)، از بزرگان تابعين و از فقهاى سبعه مدينه، مى‌گويد: قرآن بر پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله در سن ٤٣ سالگى نازل شد[٨] و اين غير از بعثت است كه به اتفاق امّت در سن ٤٠ سالگى بوده است. واحدى نيشابورى از عامر بن شراحيل شعبى، از فقها و ادباى تابعين (٢٠- ١٠٩)، نقل مى‌كند كه گفته است:

«مدت نزول قرآن حدودا بيست سال بوده است»[٩]، و نيز امام احمد بن حنبل از وى نقل مى‌كند كه گفته است: «نبوت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در سن چهل سالگى بوده است و پس از سه سال، قرآن در مدت بيست سال نازل شده» و ابو الفداء، معروف به ابن كثير

[١] بقره ٢: ١٨٥. ر. ك: اصول كافى؛ ج ٢، ص ٦٢٨، حديث ٦.

[٢] تفسير عياشى؛ ج ١، ص ٨٠، حديث ١٨٤.

[٣] تفسير قمى؛ ج ١، ص ٦٦.

[٤] شيخ صدوق؛ الاعتقادات؛ ص ١٠١.

[٥] بحار الانوار؛ ج ١٨، ص ٢٥٠ و ٢٥٣.

[٦] عبد اللّه شبّر؛ تفسير شبّر؛ ص ٣٥٠.

[٧] ر. ك: جلال الدين سيوطى؛ الاتقان في علوم القرآن؛ ج ١، ص ٤٠.

[٨] حاكم نيشابورى؛ المستدرك على الصحيحين؛ ج ٢، ص ٦١٠.

[٩] علىّ بن احمد واحدى نيشابورى؛ اسباب النزول؛ ص ٣.