بفهمند». «إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ‌[١]؛ به راستى در اين [زندگى زنبوران‌] براى مردمى كه مى‌انديشند نشانه [قدرت الهى‌] است». «قَدْ بَيَّنَّا الْآياتِ لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ‌[٢]؛ ما نشانه‌ها را براى گروهى كه يقين [و آگاهى‌] دارند روشن گردانيده‌ايم». «إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ‌[٣]؛ تنها خردمندانند كه مى‌دانند». «لِنَجْعَلَها لَكُمْ تَذْكِرَةً وَ تَعِيَها أُذُنٌ واعِيَةٌ[٤]؛ تا آن را مايه اندرزتان گردانيم و گوش نگهدارنده اندرز آن را فرا گيرد».

٤. نظائر در جمله‌هاى تركيبى مانند: طَبَعَ اللَّهُ عَلى‌ قُلُوبِهِمْ، خَتَمَ اللَّهُ عَلى‌ قُلُوبِهِمْ، قلوبهم في غلف، صَرَفَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ، أَعْيُنُهُمْ فِي غِطاءٍ، وَ عَلى‌ أَبْصارِهِمْ غِشاوَةٌ، أَزاغَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ، فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ ... و غيره كه تمامى اين تعابير يك معنا را مى‌رساند:

كج‌انديشى و كج‌بينى و كج‌روى كه بر خلاف فطرت انجام گرفته است. ذيلا نمونه‌هايى ذكر مى‌گردد:

طبع: «وَ طَبَعَ اللَّهُ عَلى‌ قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لا يَعْلَمُونَ‌[٥]؛ و خدا بر دل‌هاى‌شان [وازدگان از جنگ‌] مهر نهاد، در نتيجه آنان نمى‌فهمند». «أُولئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلى‌ قُلُوبِهِمْ وَ سَمْعِهِمْ وَ أَبْصارِهِمْ وَ أُولئِكَ هُمُ الْغافِلُونَ‌[٦]؛ آنان (- كافران) كسانى‌اند كه خدا بر دل‌ها و گوش و ديدگانشان مهر نهاده و آنان خود غافلانند». «أُولئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلى‌ قُلُوبِهِمْ وَ اتَّبَعُوا أَهْواءَهُمْ‌[٧]؛ اينان [- منافقان‌] همان‌ها هستند كه خدا بر دل‌هاى‌شان مهر نهاده است و از هوس‌هاى خود پيروى كرده‌اند». «وَ طُبِعَ عَلى‌ قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لا يَفْقَهُونَ‌[٨]؛ و بر دل‌هاى‌شان مهر زده شده است، در نتيجه قدرت درك ندارند».

ختم: «خَتَمَ اللَّهُ عَلى‌ قُلُوبِهِمْ وَ عَلى‌ سَمْعِهِمْ وَ عَلى‌ أَبْصارِهِمْ غِشاوَةٌ[٩]؛ خداوند بر دل‌هاى آنان و بر شنوايى ايشان مهر نهاده و بر ديدگانشان پرده‌اى است (يعنى آنان را در كج‌بينى و كج‌انديشى قرار داده است)». «أَ فَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ وَ أَضَلَّهُ اللَّهُ‌

[١] نحل ١٦: ٦٩.

[٢] بقره ٢: ١١٨.

[٣] رعد ١٣: ١٩.

[٤] حاقّه ٦٩: ١٢.

[٥] توبه ٩: ٩٣.

[٦] نحل ١٦: ١٠٨.

[٧] محمد ٤٧: ١٦.

[٨] توبه ٩: ٨٧.

[٩] بقره ٢: ٧.