آنها اين يك حكم مسلط است. آنچه گفته شد نه از طريق تحقيقات تجربى و نه توسط پژوهشها و كاوشهاى نظرى كشف شده است (براساس تفكيك سلزنيك بين سازمانها و نهادها)، بلكه پيامدهاى مهم نظريه، آزمونهاى علمى و ادراك سازمانها در جامعه، بوضوح ريشه در مواريث مكتبى دارند كه سازمان را بمثابه ابزارهاى بنيادين يا اشياء با لذات بنيادين لحاظ و تحليل مى‌كنند. البته در اينجا تفاوتى وجود دارد كه با يك مثال مطرح شود .. اگر وزارت دفاع امريكا را بمثابه ابزارى در دست نخبگان قدرتمند اقتصادى جامعه درنظر بگيريم كه به حمايت از سرمايه‌گذاريهاى خارجى آنها، تأمين مالى تحقيق و توسعه آن‌ها، تهيه تأسيسات و تجهيزات آنها، جذب محصولات مازاد آنها و بالاخره حمايت از سازمانهاى فاقد كارآيى همچون شركت عظيم هواپيمايى لاك‌هيد يا راه آهن بن سنترال در هنگام بحران پرداخته و يا براى ارضاى اشتهاى خود منابع را بلعيده و براى تسريع رشد و تكميل توان خود سياستهاى خارجى را در راستاى منافع خود جهت داده و پس از آنكه نخبگان تجارى به اندازه كافى از آن بهره بردند آتش افروزى و جنگ افروزى كرده و كانون بحران ايجاد نمايد.[١]

ديدگاه اول كمابيش توسط گابريل كالكو در كتابش موسوم به (ريشه‌هاى سياست خارجى آمريكا) اتخاذ شده و دومى به ديدگاه ملمان در كتاب (كاپيتاليسم پنتاگون)، به اقتصاد سياسى جنگ نزديك است. البته ترس از پنتاگون از هر دو مورد مشهود است، اما اگر كسى تلاش كند اين مجسمه غول‌آسا كه بودجه و منابع مالى آن از بودجه‌هاى اغلب دولتها بيشتر است را كنترل كنند اتخاذ هريك از آن دو ديدگاه پيامدهايى بغايت متفاوتى خواهد داشت. مكتب نهادگرا بطرز متقاعدكننده‌اى به نفع امكان ديدگاه دوم، ملاحظه سازمانهايى كه خودبخود و به دلائل درونزا به حيات‌

[١] -

Gabriel Kolko, Roots of American Foreign Policy the Institutional School pentagon Capitalism. Melmans empirical evidence is more stronger than kolkos hasty essay. Malman's position is announced at the outset: The Defence Deparment's" main caracteristics art institutional, specific and therefore substantally independent of its chier of the moment. The effects of its operations are independent of the intention of its architects, and may even have been unforeseen by them." Pp. ١- ٢.