مسايل كابل - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٣١ - توضيح مطلب
بهترين راه براى فهميدن مقصودتان از اشعارتان عمل شما است، مثلا شما ميگوئيد:
|
ساكنان حرم سر عفاف ملكوت |
با من راهنشين باده مستانه زدند |
|
اين شعر شما ممكن بر يك معناى عرفانى حمل شود، ولى گفته ميشود فلان امير و حاكم روزى شما را در حرمسراى خود برده و زن خود را نيز اورده و شما در ان مجلس با امير شطرنجبازى يا بادهنوشى كردهايد و اين شعر را براى زن امير مذكور گفتهايد كه معناى ان بكلى از معناى اول متفاوت ميشود تنها طرز فكر و عمل شما ميتواند يكى از دو معناى شعرتان را مشخص كند. در اين سفر كه طبعا چند روز طول ميكشد من اعتقاد و عمل شما را مورد دقت قرار ميدهم و به اساس ان اشعار شما را تفسير ميكنم او قبول كرد كه همسفر من باشد، ولى خواب خواب است و نظمى ندارد و ان حالت بحالت ديگرى تبديل شد! بهرحال شكى نيست كه حافظ هنوز از بهترين شعراى شعر فارسى است و شكى نيست كه حافظ به فلسفه و عرفان اشنائى داشته است و شكى نيست كه بعضى از اشعار او روحانى و معنوى است ولى اينكه ايا همه اشعار او عرفانى است يا اينكه اشعار او مركب از عشق حيوانى و عشق روحانى است؟ دليل قاطعى وجود ندارد.
دانشمند عاليقدر اقاى مرتضى مطهرى- كه اينجانب بمقام علمى و ذوق سليم ايشان احترام زيادى دارم- كتابى در دفاع از حافظ شيرازى نوشتهاند كه من ان را چند سال قبل با شوق زياد مطالعه كردم ولى متاسفانه بتمام دفاعيات