مسايل كابل - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٤٠ - ٦ - تقيه براى اتحاد و دوستى
سؤال ميكنند چرا اينهمه اختلاف در فتوا؟ اين مردم از يك نكته غافل مانده اند و يك موضوع را نفهميدهاند.
نكته اينكه مجتهدين با تمام مقامات علمى خود و با سعى و تلاش در اجتهاد و استنباط احكام شرعى معصوم نيستند و جايز الخطا مىباشند و در اين مورد بين مجتهدين و متخصصين هيچ تفاوتى وجود ندارد و انسان چه مومن و چه كافر از خطا و سهو و غفلت خالى نيست مگر اينكه بمرتبه عصمت رسيده باشد مانند انبياء (ع)
موضوع مهم اينكه فتاوى مجتهدين را كه در علم فقه مذكور است بهمين تفصيل و بيان نه در قرآن مجيد آمده است و نه در سنت نبوى (ص)، و نه بهمين تفصيل معقد اجماع و مورد قياس (و يا حكم قطعى عقل) قرار گرفته است بلكه انچه در قرآن و سنت امده است گاهى كليات است كه تطبيق انها بر موارد انها محتاج به اعمال نظر و اجتهاد است و اجتهاد يك امر ضرورى و محسوس نيست بلكه يك امر نظرى است كه گاهى صحيح ميباشد و گاهى بخطا ميرود ولى با عدم تقصير هر دو فرض مستحق اجر و ثواب ميباشد هر چند طبق يك حديث فرض اول- مجتهدين مصيب- دو اجر دارد و اجتهاد اشتباه موجب يك اجر است.
بلى اجتهاد اوردن آب از چشمه نيست بلكه غذا پختن است كه بايد مقدار روغن و اب و گوشت و غيره معين باشد تا اينكه غذا شود و كماب و پراب نشود و نيز خام نماند و يا نسوزد و البته كه در اين اندازهگيرى نظرها گوناگون مى شود.