مسايل كابل - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٦٤ - درباره يك آيه شريفه
اشكالى برنمىخورد.
درباره يك آيه شريفه
در قرآن مجيد مىفرمايد لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتا. (سوره انبياء آيه ١٢)
اگر در زمين و اسمانها غير از خدا آلههاى ميبودند همانا (زمين و اسمانها) فاسد و تباه مىشدند. در اين آيه شريفه مطالبى وجود دارد.
اولا آيا مراد از آلهه بعقيده مشركين و كفار معبودها است يا خالقها يا هر دو؟ بحثى است دامنهدار.
ثانيا ايا مراد، آلهان عاقل و حكيم است يا آلهان جمعى از كفار قريش كه از خرما و سائر مواد غذائى يا فلزى ساخته مىشدند؟
بنابر ثانى فساد بمعناى خودش خواهد بود كه از بين رفتن نظرم در تدبير و اداره است ولى بلحاظ ابتداى خلقت اسمان و زمين توسط اين خدايان مصنوعى ممكن نخواهد بود و لذا بعضى از دانشمندان لفسد تارا بمعناى لعدمتا گرفتهاند ولى جواب اينست كه فرض آيه كريمه فرض تدبير و اداره پس از وجود زمين و اسمانها است نه مطلقا.
و بنابر اول كه آلهه همه دارى علم و قدرت و حكمت باشند بطلان تالى (لزوم فساد) ممنوع ميگردد زيرا ارادههاى حكيمانه انان نه تزاحمى بر حق پيدا ميكنند و نه توافقى بر باطل و ممكن است آفريدن و تدبير تقسيم گردد ولى اتصال و ارتباط مخلوقات برقرار باشد.
بلى اين ايراد توسط ريزهكاريهاى دليل تمانع متكلمين ميشود دفع شود